مقالات آموزشی

افزایش کیفیت زندگی کاری چگونه به اقتصاد کشور کمک می‌کند؟

کیفیت زندگی کاری کارمندان و راهکارهایی برای افزایش آن

کیفیت زندگی کاری (Quality of working life) یا اختصاراً QWL یکی از اساسی ترین مباحث رفتار سازمانی و مدیریت منابع سازمانی بشمار می آید. پس افزایش کیفیت زندگی کاری میتواند مهم باشد.

بخش قابل توجهی از زندگی ما در قالب زندگی کاری می‌گذرد. خصوصاً این‌که طی سال‌های اخیر، زندگی کاری، دیگر به ساعات رسمی کار در شرکت و فروشگاه و کارگاه و کارخانه محدود نیست و به شیوه‌ها و بهانه‌های مختلف، گریبان ما را در بیرون از محل کار و حتی در خانه، رها نمی‌کند.

یکی از فاکتورهایی که به شدت بر روی کارآمدی و بهره وری کارکنان در سازمان تاثیرگذار هست ؛ کیفیت زندگی کاری است. هر چه نیروی انسانی؛ کارآمد تر و با بهره وری بیشتری فعالیت نماید ، راه برای توسعه اقتصادی هموارتر خواهد شد.

کیفیت زندگی کاری چیست؟

کیفیت زندگی کاری فرایندی است که به وسیله آن همه اعضای سازمان از راه مجاری ارتباطی باز و ارتباط مستمر بر هم اثر می گذارند. بر اساس کیفیت زندگی کاری سطح رضایت شغلی، هویت سازمانی و سلامت روانی در محیط کار بیشتر احساس می شود. بنابراین کیفیت زندگی کاری هم یک روش و هم یک هدف اخلاقی است.

در تعریف دیگر از کیفیت کاری آن را «میزان توانایی کارکنان در ارضای نیازهای مهم شخصی با استفاده از تجربیاتی که در سازمان کسب کرده‌اند» در این تعریف به شدت بر ایجاد محیطی که منجر به ارضای نیاز افراد تأکید شده‌است.

در این رابطه برنامه‌های کیفیت زندگی کاری ممکن است به عنوان راهبرد مدیریت منابع انسانی شامل عملکردهای کیفیت زندگی کاری و بهبود برنامه‌های کیفیت زندگی کاری و بهبود کارآیی و بهره‌وری سازمانی در نظر گرفته شود.

در واقع کیفیت زندگی کاری نمایانگر نوعی فرهنگ سازمانی یا شیوه مدیریت است که کارکنان بر اساس آن احساس مالکیت، خودگردانی، مسئولیت و عزت نفس می‌کنند.

تاریخچه موضوع بهبود و افزایش کیفیت زندگی کاری

موضوع بهبود وضعیت زندگی در دهه۷۰ (۱۹۷۹-۱۹۷۰) که نرخ تورم و رکود اقتصادی در حال افزایش بود مورد توجه خاص قرار گرفت. این توجه تا حدودی تعجب‌آور بود زیرا معمولاً در شرایط اقتصادی و افزایش منابع، مدیریت عالی سازمان به فکر افزایش بهره وری در جهت برنامه‌های مردمی در داخل سازمان می‌افتد نه شرایط رکود و تورم.

مشخصه‌های سنجش کیفیت زندگی کاری

در مقوله مشخصه‌های کیفیت زندگی کاری و در انطباق آن با عکس‌العمل‌های فردی کارکنان، موارد اساسی زیر شایان مطالعه‌است:

۱- پرداخت کافی و مناسب:

با توجه به سایر پرداخت‌های جبرانی برای حفظ استاندارد زندگی کاری قابل قبول، مخصوصاً در مقایسه با سایر کارها، چه مقدار پرداخت و مزایا کفایت می‌کند؟

۲- محیط ایمن و سالم:

محیط فیزیکی و روحی کار چیست؟ آیا شایط کاری به‌طور ناروایی خطرآفرین است؟ چه شرایط روحی و جسمی بر سلامتی، راحتی، و فساد اداری کارکنان در حین انجام کارشان مؤثر است؟

۳- گسترش ظرفیت‌های انسانی:

کارها تا چه حد ساده و تجیه شده‌اند و کنترل‌ها چقدر سخت گیرانه است؟ کار تا چه حد کارکنان را قادر می‌کند که مهارت و دانش خود را بهبود بخشیده از آن‌ها استفاده کنند و کاری را انجام دهند که برایشان معنی دار و مهم باشد.

۴- رشد و امنیت:

انجام وظایف محوله تا چه حد در حفظ رشد ظرفیت اشخاص مؤثر است؟ چگونه می‌توان دانش و مهارت تازه برای انجام وظایفی که بعداً به کارکنان واگذار می‌شود بدست آورد؟ چه امکاناتی برای افزایش کارایی و بهره وری در جهت و برای پیشرفت فرد در مسیر سازمانی مربوط و به رسمیت شناختن وی با توجه به پیچیدگی ساختاری و تمرکز از طرف هم قطاران و سایر اعضا وجود دارد؟

برنامه افزایش کیفیت زندگی کاری

یک برنامه کیفیت زندگی کاری به معنی فرایندی است که بوسیله آن همه اعضای سازمان از راه مجاری ارتباطی باز و مناسبی که برای این مقصود ایجاد شده‌است در تصمیم‌هایی که بر شغل هایشان بخصوص، و بر محیط کارشان به‌طور کلی اثر می گذارد به نوعی دخالت می یابند و در نتیجه مشارکت و خشنودی آنان از کار بیشتر می‌شود و فشار عصبی ناشی از کار برایشان کاهش می یابد.

در اینکه سازمان‌ها برای پدیدآوردن این گونه احساس‌ها در کارکنان خود چه می‌کنند تفاوتهایی وجود دارد. به‌طورکلی در سازمانی که به داشتن برنامه‌ای کامیاب در کیفیت زندگی کاری شهرت دارد، دادن و دریافت کردن پیشنهادها، پرسشها و انتقاداتی که می‌توانند به هرگونه بهبود در کار منجر شود رغبت وجود دارد. در چنین فضایی، ناخشنودی خلاق نشانه‌ای از توجه و دلسوزی سازنده و نه خرده‌گیری کوبنده برای سازمان به‌شمار می‌آید. با توجه به موارد مذکور می‌توان این‌گونه عنوان کرد که «کیفیت زندگی کاری» یعنی امکان ارضای بیشتر نیازهای شخصی کارکنان، وجود امنیت برای افراد به نحوی که آن‌ها بتوانند با خیال راحت در کنار دیگران به زندگی خود ادامه دهند و احساس مفید بودن بنمایند و مقبول دیگران واقع شوند و در نهایت برای افزایش مهارت و دانش خود فرصت داشته باشند.

ارتقای بهره وری فردی و سازمانی

هدف از اين امر تلاش در جهت دستيابی به ابزار و روش هاي کارآمد براي تجزيه و تحليل و بررسي ابعاد مختلف مربوط به کيفيت زندگي کاري و تعيين راهبردهاي مناسب براي ارتقاي آن و در نهايت ارتقاي بهره وري فردي و سازماني است.
با عنايت به شرايط موجود، اگر بتوان به راه حلي مناسب در اين زمينه دست يابيم که هم منافع سازمان و هم منافع کارکنان را تامين نمايد، رابطه اي برد – برد بوجود خواهد آمد و اين امر اهداف سازمان و کارکنان را در جهتي قرار مي دهد که مي تواند زمينه ساز تحول در ساير سازمان ها و محيط هاي کاري گردد.
با توجه به تحولات جهاني، مصوبات سازمان بين المللي کار ILO و در نهايت قانون چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي کشور که بر پياده سازي مفاهيم کار شايسته تاکيد مي کنند و هم چنين وجود رابطه بسيار نزديكي که مفاهيم کار شايسته و کيفيت زندگي کاري با هم دارند به اين موضوع نيز پرداخته شده است.

اهمیت خشنودی کارکنان و افزایش کیفیت زندگی کاری

سودآوری شرکت‌ها و کسب‌وکارها رابطه‌ی مستقیمی با خشنودی نیروی کاری‌شان دارد. شرکت‌هایی که به سنجش و افزایش خشنودی کارکنان اهمیت نمی‌دهند با زیان روزافزون، کاهش بهره‌وری و ناتوانی در جذب و حفظ نیروی کار باکیفیت مواجه هستند.

همچنین خشنودی کارکنان و کیفیت زندگی کاری، تأثیر مستقیمی بر کیفیت خدمت‌رسانی به مشتری دارد. اقدامات مربوط به سنجش کیفیت زندگی کاری، به تخصیص اثربخش و کارامد منابع برای افزایش بهره‌وری و ثبات در محیط کاری کمک می‌کنند.

نتایج افزایش کیفیت زندگی کاری و کمک به اقتصاد

  1. رضایت شغلی
  2.  کاهش غیبت و کم کاری
  3. نگرش مثبت کارکنان نسبت به کارشان و شرکتی که در آن کار می‌کنند.
  4. افزایش بهره‌وری و انگیزه‌ی ذاتی
  5. تقویت اثربخشی سازمان و مزیت‌ رقابتی‌اش
  6. ایجاد رابطه بهتر بین خریدار و فروشنده
  7.  نگهداری از کارکنان با استعداد
  8.  درگیری بیشتر کارکنان با کارهای روزمره
  9. افزایش و بهبود کیفیت خدمات به مشتری در شرکت
  10.  کمک به صمیمیت بیشتر بین کارکنان شرکت
  11.  توسعه ی بازار فروش
  12.  افزایش اعتبار شرکت

بهره‌وری نیروی کار چگونه به مقاوم‌سازی یک اقتصاد کمک می‌کند؟

یکی از نشانه‌ها و شاخص های تعیین کننده در ضریب بهره وری نیروی انسانی به میزان خروجی کار مفید آن باز می گردد، به تعبیر دیگر یکی از مصادیق بهره وری در هر سازمان، مجموعه، ارگان یا نهادی را باید در ضریب کار مفید آن جستجو کرد.

یکی از موثرترین مولفه‌ها در حصول توسعه اقتصادی در هر کشوری به میزان بهره‌وری نیروی انسانی آن معطوف می‌شود، قاعده‌ای که باید در ارتباط با نیروی انسانی فعال در ایران مورد توجه قرار گیرد.
بررسی ها و مطالعات انجام شده نشان می دهد،نیروی انسانی، اصلی ترین و شاخص ترین عامل در شکوفایی و پیشرفت کشورها محسوب می‌شود، به تعبیر دیگر با اتکای به نیروی انسانی متخصص، توانمند و کارآزموده، روند توسعه بسیاری از کشورهای جهان تسریع و تسهیل شده است.

بدون تردید، این دانش کشورهای توسعه یافته است که ارزش افزوده چندین برابری را برای آنها به همراه داشته است، دانشی که بر شانه‌های نیروی انسانی متخصص رشد پیدا کرده و در قالب فناوری ها، کالاها، محصولات و خدماتِ پیشرفته ظهور و بروز پیدا کرده است.
با چنین اوصافی، بدون تردید، افزایش بهره وریِ نیروی انسانی از ارکان اصلی و هموار کننده مسیر توسعه و شکوفایی به شمار می‌رود و قطعا در فقدان و خلاء این الزام و ضرورت،ابتر و بی نتیجه ماندن بسیاری از طرح های تعریف شده برای توسعه و شکوفایی کشور ناتمام و ناقص خواهد ماند.

مشکلات پیشِ روی زندگی کاری

با وجود تلاشی که سازمان‌ها برای بهبود رابطه‌ی کارکنان و کارفرمایان و در نتیجه تقویت کیفیت زندگی کاری کارکنان‌شان می‌کنند، باز هم ممکن است در مسیر پیاده‌سازی کارامد برنامه‌ها و اقدامات، با مشکلاتی مواجه شوند. برخی از این مشکلات عبارتند از:

  • تشویق‌نکردن و پاداش نامناسب
  • بن‌بستِ شغلی
  • مدیریت بر پایه‌ی تهدید
  • فضای کاری منفی
  • نداشتن امنیت شغلی
  • نگرش منفی
0 0 رای
به این مقاله امتیاز دهید

فرهاد دهقان

موسس و مدیرعامل بیگ والت ✍ "زمان شما محدود است، بنابراین آن را با زندگی به سبک دیگران هدر ندهید. اجازه ندهید زمزمه های دیگران باعث شوند تا صدای درونی خود را نشنوید. از همه مهم تر، شجاعت این را داشته باشید که به حرف دل خود و یافته های درونی خود عمل کنید. آنها به خوبی می دانند که شما دوست دارید چه کاری انجام دهید. همه چیزهای دیگر در درجه دوم اهمیت قرار دارند. "
مشترک شدن
اطلاع از
guest
0 پرسش و پاسخ کاربران
Inline Feedbacks
مشاهده همه نظرات
دکمه بازگشت به بالا
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x