طرح توجیهی تولید, فرآوری و بسته بندی گیاهان دارویی

تولید، فرآوری و بسته بندی گیاهان دارویی یک فرصت سرمایه گذاری

طرح کارآفرینی تولید, فرآوری و بسته بندی گیاهان دارویی

امروزه گیاهانی بعنوان گیاه داروئى شناخته می شوند که دارای صفات زیر باشند.
1- در پیکر این گیاهان مواد خاصی ساخته و ذخیره می شود که می تواند براى مداوا ی برخى از بیماریها مورد استفاده قرارگیرند . این مواد در طى فرآیندهای بیوشیمیایی به نام ‹‹متابولیت هاى ثانوى ›› تولید می گردند.
2-  ممکن است اندام خاصی ازگیاه حاوی مواد مؤثره باشد و تمام گیاه منبع ماده داروئی نیست.
3- معمولآً از اندامهای مورد نظر بصورت تازه استفاده نمى شود و باید تحت تأثیر عملیات خاصى مانند آنچه در این پروژه در نظرگرفته شده، فرآیند شده و سپس مورد استفاده قرار گیرد.
4- گیاهان داروئی بر خلاف سایرگیاهان (مانند غلات و سبزیجات ) مصارف خاصی دارند و براى تولید آنها سطوح زراعی محدودى نیزکفایت میکند.

لازم به ذکر است که مسئله داروئی بودن گیاهان امری در حال تغییر است، بطوری که گیاهی که تا دیروز داروئی شناخته نمی شده است ممکن است فردا بعنوان یک گیاه ارزشمند داروئی معرفی گردد.
امروزه گیاهان داروئی توانسته است جایگزین بخش داروهائی شیمیایى و سنتزى متداول گردد و تحقیقات بیشتر در این زمینه می تواند میزان جایگزینی را افزایش دهد.

گیاهان دارویی را می‌توان هم با گلخانه و هم بدون گلخانه پرورش داد.

طرح تولید, فرآوری و بسته بندی گیاهان دارویی

گیاهان داروئی در طول تاریخ همیشه با انسان قرابت خاصی داشته و آثار داروئی و موارد استفاده آن بر هیچکس پوشیده نیست. اگر چه علاقه و توجه به این گیاهان مفید ناچیز بوده ولی خوشبختانه اخیراً مورد عنایت و توجه بیشتری قرار گرفته است و از آنجا که فلات وسیع ایران، یک واحد خاص جغرافیائی در روی کره زمین شمرده می شود که دارای مرتفع ترین کوهها, عمیق ترین دره ها و صافترین دشتها می باشد و از اقالیم و محیط های گوناگونی در قسمتهای مختلف برخوردار است، به همین جهت گونه های گیاهی متنوعی در آن می روید که شاید ما از بسیاری از آنها بی خبریم و عدم شناسائی آنها سبب گردیده است که کوشش کافی در استفاده از آ نها به عمل نیاید. اما جوامع گیاهی منتشر در این فلات هر یک دارای ترکیب معینی از انبوه گونه های مختلف می باشد و در میان فلور غنی ایران که بیش از 7500 گونه گیاهی را در بر می گیرد، تعداد بسیار زیادی از آ نها را گیاهانی تشکیل می دهند که به دلایلی داروئی نامیده می شوند و این گیاهان داروئی بومی ایران با نامهای محلی که در محل رویش خود دارند مشهورند.

توصیف بازار

با توجه به شرایط مساعد و بهره‌مندی از یک اکولوژی منحصر به فرد، ایران می‌تواند به یکی از قطب‌های تولید و صادرات گیاهان دارویی تبدیل شود. از 13 اقلیم شناخته‌شده در جهان، 11 نوع آن در ایران وجود دارد. هم‌اکنون بیش از 90 درصد گونه‌های گیاهی جهان در ایران شناسایی شده و همین امر کشورمان را در زمره مستعدترین کشورهای جهان برای تولید گیاهان دارویی قرار داده است.

گرایش جهانیان به استفاده از داروهایی با منشا گیاهی به دلیل نداشتن عوارض جانبی و سوء، زیاد است. تاکید سازمان بهداشت جهانی در جایگزینی تدریجی مواد طبیعی به جای مواد شیمیایی موجب شده تا کشورهای مختلف جهان نسبت به سرمایه‌گذاری، برنامه‌ریزی کشت و تولید انبوه گیاهان دارویی در سطوح صنعتی و استفاده از آن در صنایع دارویی، بهداشتی و غذایی اقدام کنند. چنین رویکردی به گیاهان دارویی، کشت و تجارت آن را در جایگاه اقتصادی مناسبی قرار داده است. با توجه به منابع طبیعی فراوان در ایران و با وجود قریب 43 میلیارد دلار تجارت سالانه گیاهان دارویی در جهان، مشارکت و سرمایه‌گذاری در گیاهان دارویی و صنعتی ایران یک تجارت برد- برد است.

عدم رویش گیاهان دارویی در ژاپن و لزوم واردات داروهای گیاهی به دلیل علاقه‌مندی ژاپنی‌ها به درمان با طب سنتی، موجب تمایل مردم ژاپن به پیشگیری و درمان بیماری‌ها توسط طب سنتی و سابقه و قدمت طولانی ایرانیان در مصرف چنین داروهایی جهت درمان، سبب جذب سرمایه‌گذاران ژاپنی به ایران در این زمینه شده به طوری که در سال گذشته دو تفاهم‌نامه بین سازمان تجارت خارجی ژاپن (JETRO) و دفتر همکاری خاورمیانه ژاپن (JCCME) با صندوق توسعه صادرات زعفران و سازمان توسعه تجارت ایران به امضا رسید.

اندازه بازار

برآوردی که برای اندازه بازار در سطح وسیع می شود حدود 2 میلیارد تومان می باشد.

کشورهای عمده تولید کننده و مصرف کننده عصاره گیاهان دارویی

ایران با داشتن سوابق تجربی درخشان در ترویج و کاربرد گیاهان داروئی و ضمن برخوردار بودن از امکانات بالقوه محیطی و انسانی بسیار مناسب فعلی، در حال حاضر در زمینه های مربوط به کشت و عصاره گیری از گیاهان داروئی دهها برابر کمتر از کشور کوچکی همچون مجارستان فعال است. در شکل های 7 و 8 آمار صادرات و واردات بزرگترین کشورهای صادر کننده و وارد کننده گیاهان داروئی در جهان آورده شده است.

شش کشور صنعتی ایالات متحده آمریکا، ژاپن، آلمان، انگلیس، فرانسه و سوئیس از بزرگترین تولید کنندگان دارو های شیمیایی و انواع مواد معطر هستند.

فرآوری گیاهان داروئی و معطر و تبدیل آن به داروهای گیاهی در حال حاضر همچنان در اروپا و به خصوص فرانسه و تعدادی از کشور های آسیایی (مانند چین و هند) متمرکز است. دیگر مناطق عمده تولید کننده، کشورهای یوگسلاوی، بلغارستان، آلمان و مجارستان هستند و این در حالی است که آلمان بیشترین درصد مبادله را دارد. پیش بینی می شود با رشد بازار گیاهان داروئی، تجارت داروهای گیاهی تا سال 2007 به بیش از 100 میلیارد دلار برسد.

تقاضا برای خرید عصاره های گیاهی در ایالات متحده نسبت به مواد خام رو به افزایش است، به طوری که سهم تجارت عصاره ها رشدی معادل 75% داشته است. همچنین بازار اسانس های گیاهی تا سال 2003 رشدی معادل6/5 درصد داشته، در حالیکه رشد عصاره های گیاهی در همین زمان 9/14 درصد بوده است.

 

اهمیت استراتژیک عصاره گیاهان دارویی در دنیای امروز

عصاره گیری از گیاهان داروئی به منظور تولید داروهای گیاهی یکی از مهمترین موارد مصرف این گیاهان است. رویکرد روز افزون استفاده از گیاهان داروئی و فراورده های حاصله از آنها نقش این گیاهان را در چرخه اقتصاد جهانی پررنگ کرده است به طوری که مصرف رو به تزاید آنها تنها اختصاص به کشورهای در حال توسعه نداشته بلکه یکی از فاکتورهای مهم بهداشتی کشورهای پیشرفته نیز محسوب می شود. بر اساس گزارش FAO ارزش صادرات گیاهان داروئی در سال 1995 بالغ بر 1300 میلیون دلار بوده است. در چین در حدود 200 نوع گیاه داروئی مختلف کشت می شود و در سال 1995 با 337 میلیون دلار مقام اول را در صادرات گیاهان داروئی به خود اختصاص داده است. در ضمن تولید، عصاره گیری و اسانس گیری در همین کشور باعث اشتغال حدود 100 میلیون نفر شده است. کشورهای اروپایی در سال 1989 اقدام به ورود گیاهان داروئی مختلف به ارزش 550 میلیون دلار نموده اند- که این رقم در سالهای اخیر به شدت افزایش یافته است- و در همان سال از این مواد 76 میلیارد دلار دارو، عصاره و اسانس ساخته و به همان کشورهای تولید کننده گیاهان داروئی برگردانده شد. طی سالهای 2001-2000 تعداد کارخانه های داروئی در دنیا دو برابر شده است. تقاضا برای عصاره گیاهان داروئی در جهان رو به افزایش است. و پیش بینی میشود آینده این کار روشن باشید.

اطلاع‌رسانی‌های محدود به کشاورزان

به دلیل اطلاع‌رسانی‌های محدود در این زمینه اکثر کشاورزان از کاشت این گیاهان امتناع می‌کنند درصورتی‌که با هزینه اندک و مراقبت‌های کمتر می‌توان کشتی به‌مراتب پربازده‌تر و آسان‌تر از گندم داشت.
با توجه به گونه‌های مختلف گیاهان دارویی و همچنین آب‌وهوای مناسب کشورمان و این موضوع که بسته به نوع اقلیم در بیشتر مناطق کشور قابل‌کشت هستند و از طرفی سازگار بودن باکم آبی و ارزش بالای صادرات این گیاهان، انتظار می‌رود آینده کشاورزی کشورمان رفته‌رفته به سمت کاشت گیاهان دارویی پیش رود.
علی‌رغم تبلیغات بسیار کمی که راجع به این موضوع شده است، خوشبختانه منابع بسیار مفیدی ازجمله کتاب‌های فراوان و متخصصین و مهندسین کشاورزی بسیاری در این رابطه وجود دارد.
کشت گیاهان دارویی برعکس نام آن بسیار ساده است، برای شروع این کار باید باکمی علاقه و خلاقیت و مطالعه روش‌های موجود و تحت نظارت یک شخص وارد بر این کار گلخانه یا کارگاه خود را راه‌اندازی کنید. پیشنهاد می‌شود این کار را در مقیاس کوچک انجام دهید تا پس از چند بار آزمون‌وخطا بتوانید گیاه متناسب با منطقه آب‌وهوایی خودتان را بیابید.

بسته بندي گياهان دارويي

1- واحد بسته‌بندي گياهان دارويي، توليد عصاره‌ها و اسانس‌هاي گياهي‏‏ بايد در خارج از شهر و دور از تجمع مردم و آلودگي هوا باشد. احداث كارخانه در محل‌هايي كه جاده خاكي دارند، نزديك كارخانجاتي كه مولد دود و گرد و غبار هستند، نزديك دامداري، مرغداري، بيمارستان‌ها و يا در مجاورت فاضلاب‌هاي آلوده مجاز نمي‌باشد.

2ـ مساحت زير بناي مفيد براي اين واحدها حداقل 500 مترمربع در نظر گرفته شود.

3ـ تقسيمات ساختمان بايد طوري در نظر گرفته شود كه حدود دو پنجم آن به سالن‌هاي توليد و بسته‌بندي و دو پنجم آن به انبارها اختصاص يافته و فضاي باقيمانده به طور مناسب جهت واحد كنترل، ناهارخوري، سرويس‌هاي بهداشتي و بخش اداري تقسيم گردد.

4- عمليات توليد بايد در محدوده معين با ابعاد مناسب انجام شود. به منظور ممانعت از آلودگي يا بهم ريختگي براي هر يك از عمليات توليد نظير بوجاري، خرد و آسياب كردن و بسته‌بندي گياهان دارويي بايستي فضاي جداگانه و معين در نظر گرفته شود.

5- در واحدهايي كه از گياهان دارويي به صورت تازه استفاده مي‌كنند بايد فضاهاي جداگانه­اي جهت نگهداري كوتاه مدت گياهان تازه، پاك كردن، شستشو و خشك كردن آنها در نظر گرفته شود.

6ـ ديوارها بايد تا سقف كاشي، قابل شستشو، بدون درز، يكنواخت و مقاوم باشند.

7ـ كف انبارها و سالن‌هاي توليد و بسته‌بندي بايد سنگ يا موزاييك، مقاوم و با كف شوي و شيب مناسب باشد.

8- سرويس‌هاي بهداشتي كارگران بايدكاملاً از انبارها و سالن‌هاي توليد و بسته‌بندي جدا و يا فاصله داشته باشند.

9- كليه قسمت‌هاي توليد بايد از نور كافي برخوردار بوده و داراي كانال‌هاي تهويه هوا با دريچه‌هاي مناسب باشند.

10- انبارها بايد طوري طراحي و ساخته شوند كه از شرايط خوب جهت نگهداري محصولات برخوردار باشند. درجه حرارت انبار مي‌بايد در محدوده 22 درجه سانتيگراد و ميزان رطوبت كمتر از 40% باشد.

11ـ انبارها بايد از تهويه مناسب و نور كافي برخوردار باشند.

12ـ در روي ديوارهاي انبار بايد دماسنج، رطوبت سنج و در كليه قسمت‌ها كپسول‌هاي آتش‌نشاني تعبيه گردد.

13ـ انبار و به خصوص زير سقف‌ها بايد سالي يكبار سمپاشي شود تا از نفوذ موش و حشرات جلوگيري به عمل آيد.

14ـ كليه درها و پنجره‌هاي بازشو جهت جلوگيري از ورود حشرات و پرندگان مي‌بايد مجهز به توري باشند.

15- كارگران بايد ملبس به روپوش و كلاه به رنگ روشن و كفش كار بوده و در هنگام توليد از ماسك مناسب و دستكش استفاده نمايند.

16- كارگران اين واحدها در موقع استخدام بايد مورد معاينات پزشكي و آزمايشات طبي لازم قرار گيرند و حداقل آزمايشات طبي لازم عبارتند از تست عدم اعتياد، عكسبرداري از ريتين، VDRL و آزمايشات انگلي و اين آزمايشات حداقل سالي يكبار بايد تكرار شود.

17- واحدهاي مذكور بايد داراي مسئول فني واجد شرايط جهت نظارت و كنترل عملي و فني بر امور توليد باشند.

18- حداقل كنترل‌هايي كه مي‌بايد در واحد بسته‌بندي گياهان دارويي انجام گيرد شامل تعيين جنس و گونه گياهي، تعيين مشخصات ماكروسكوپي و ميكروسكوپي بخش مورد استفاده گياه (مشخصات خرده نگاري)، درصد رطوبت، درصد اجسام خارجي آلي (Foreign organic matter)، ميزان خاكستر تام و خاكستر نامحلول در اسيد، كنترل ميكروبي و قارچي فرآورده، ميزان باقيمانده سموم در گياه (در صورت سمپاشي گياه به منظور دفع آفات نباتي)، كنترل بسته‌بندي نهايي از نظر وضع ظاهري و وضعيت جعبه‌ها و كارتن‌ها مي‌باشد و حداقل كنترل‌هايي كه مي‌بايد در واحد عصاره و اسانس گياهي انجام گيرد شامل تعيين جنس و گونه گياهي، كنترل ميكروبي و قارچي فرآورده، كنترل‌هاي فيزيكي عصاره يا اسانس، كنترل بسته‌بندي نهايي از نظر وضع ظاهري و … مي‌باشد.

19- واحدهاي فوق بايد داراي دستگاه‌ها و تجهيزات متناسب با نوع توليد شامل وسايل و تجهيزات شستشوي گياهان تازه، دستگاه خشك كن، دستگاه آسياب و خردكن، دستگاه بوجاري، دستگاه بسته‌بندي خودكار، تانك‌هاي عصاره و اسانس گيري و ذخيره وسايل آزمايشگاهي لازم باشند.

خلاصه طرح

1-عنوان فعاليت: کشت و پرورش گیاهان دارویی و صنعتی در گلخانه 10000 متری
2-ظرفيت : 50 تن
5-اشتغال طرح : 27نفر
6-سرمايه ثابت طرح : 9262.61
7-سرمايه گذاري کل طرح : 9908.69
8-ميزان زمين طرح : 10000
9-ميزان زمين بنا : متر مربع
10-ميزان تسهيلات مورد نياز : 6009.82
11-نوع تسهيلات : وام
12-نقطه سربه سر توليد : 56.20
13-مدت برگشت سرمايه : 3.04

برچسب ها
نمایش بیشتر
..

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میدهد!

  Subscribe  
اطلاع از