خواص و مضرات برنج

برنج و خواص شگفت انگیز آن

مشخصات برنج

برنج گیاهی است علفی یک ساله مخصوص مناطق گرم و پر آب معروف است که از نظر شرایط اقلیمی محل رویش برنج باید سر در آتش و پا در آب باشد. ارتفاع ساقۀ آن حدود 4/1 -1 متر. برگهای آن باریک و دراز نوک تیز و گلهای آن به صورت سنبلکهایی با دم کوتاه در اطراف محور گل دهندۀ گیاه ظاهر می شود و میوۀ آن به شکل خوشه ای متشکل از سنبلکها در انتهای ساقه در می آید. در مورد بعضی از ارقام، خوشه برنج دارای ریشک است و در مورد بعضی از ارقام بدون ریشک می باشند. در هر سنبلک سه گل وجود دارد که یکی از گلها که در راس واقع شده کامل و بارور و دو گل دیگر که در طرفین آن قرار دارند عقیم هستند. میوه را که یک دانۀ برنج در آن قرار دارد شلتوک می نامند.
برنج از آسیا برخاسته است و از روزگاران کهن در چین، ژاپن، هند و چین و پس از آن در جاوه، سیلان، اندونزی، مصر، ماداگاسکار، برزیل، آمریکا، جنوب اروپا و از سایر مناطق دنیا حتی در جنوب شوروی سایق نیز در مناطق گرم مانند سرزمین کوبان کاشته می شود. در ایران انواع آن در مناطق شمال ایران و در جنوب در خوزستان و در نواحی گرمسیر فارس و اصفهان کاشته می شود.
از نظر شکل ظاهری به طور کلی دو نوع برنج وجود دارد، نوع هندی که دانۀ دراز است و باریک و خیلی مرغوب که قسمت عمدۀ برنجهای مرغوب صدری ایران از آن نوع می باشد. نوع دوم ژاپنی که دانۀ گرد و ریز است که در ایران به نام برنج گرده معروف می باشد.
از نظر تطابق با شرایط اقلیمی رویش نیز 4 گونه اصلی مختلف وجود دارد.

Riz cultive1: برنجی است که در اراضی جلگه ای آبگیر کاشته می شود و به آب زیادی احتیاج دارد.

Riz glutant2: برنجی است که دارای چسبندگی می باشد و در مناطق پر آب کاشته می شود و ژاپنی ها بیشتر این دو نوع را دوست دارند این برنج نیز به آب زیاد احتیاج دارد.

Oryza fluitans یا Riz flottant3: برنج مواج که معمولا به طور شناور در آب می روید و در تایلند و نواحی که اراضی گود را سیلاب فرا می گیرد کاشته می شود و پس از بزرگ شدن بوته ها در بعضی قسمت عمق آب تا چند متر می رسد که نهال برنج در آن به طور شناور به رشد خود ادامه می دهد.

Oryza Montana Riz de montagne4: که در اراضی بلند آب و مرتفع نسبتا خشک و کم آب کاشته می شوند.
یک دانه شلتوک به ترتیب از خارج به داخل، شامل پوست برنج است که در موقع کوبیدن برنج آن را از شلتوک می گیرند و پس از آن غشای قهو ه ای رنگی است که قسمت عمدۀ ویتامینها و مواد معدنی برنج در آن قرار دارد و آن را به انگلیسی تیکی تیکی نیز می نامند و در آخر مغز سفید پر از نشاسته برنج است که پس از سفید کردن برنج قهو ه ای و برداشتن غشای تیکی تیکی به صورت برنج سفید در بازار عرضه می شود. تکثیر برنج از طریق کاشت شلتوک برنج در اوایل بهار در خزانه است و پس از این که گیاه چند برگه شد آنها را در مزارع غرقاب شده می کارند. انواع برنجهای زودرس پس از 90 – 70 روز و برنجهای دیررس در اوایل زمستان پس از 150 – 120 روز می رسد.

ترکیبات شیمیایی برنج

در زیر مواد موجود در صد گرم برنج قهو ه ای و برنج سفید با هم مقایسه شده است.

مواد           در صد گرم برنج قهو ه ای         در صد گرم برنج سفید

کالری              ۳۶۰ کالری                      ۳۶۲ کالری
آب                  ۱۲ گرم                           ۱۲ گرم
پروتئین             ۷/۵ گرم                         ۶/۶ گرم
نشاسته           ۷۶ گرم                          ۸۰ گرم
کلسیم             ۳۲ میلی گرم                  ۲۵ میلی گرم
فسفر               ۲۲۰ میلی گرم                ۹۵ میلی گرم
آهن                  ۱/۶ میلی گرم                ۰/۸ میلی گرم
سدیم               ۱۰ میلی گرم                 ۵ میلی گرم
پتاسیم              ۲۱۵ میلی گرم              ۹۰ میلی گرم
ویتامین ب۱          ۰/۳۵ میلی گرم           ۰/۰۶ میلی گرم
ویتامین ب۲           ۰/۰۵ میلی گرم           ۰/۰۳ میلی گرم
ویتامین ب۳           ۴/۸ میلی گرم             ۱/۵ میلی گرم
فیبر                  ۰/۵ گرم                        ۳/۵ گرم
چربی               ۰/۴ گرم                         ۱/۶ گرم
اسیدهای چرب غیر اشباع          ۰/۱ گرم             ۰/۶ گرم

همانطور که دیده می شود مقدار ویتامین B1 در برنج سفید شده یک ششم و ویتامین B2 نصف و ویتامین B3 به مقدار یک سوم برنج قهو ه ای می باشد و مواد معدنی آن به مقدار بسیار زیادی کاهش می یابد.
پوست و یا شلتوک برنج که در مراحل کوبیدن از آن جدا می شود سبوس برنج Rice Bran نامیده می شود که آن هم منبع ویتامین ها و مواد معدنی است.

در صد گرم سبوس برنج مواد زیر وجود دارد:
انرژی ۲۷۵ کالری
آب ۹/۷ گرم
پروتئین ۱۳/۵ گرم
چربی ۱۵/۵ گرم
نشاسته ۵۰ گرم
کلسیم ۷۵ گرم
فسفر ۱۴۰۰ میلی گرم
آهن ۲۰ میلی گرم
پتاسیم ۱۵۰۰ میلی گرم
ویتامین ب۱  ۲/۲۵ میلی گرم
ویتامین ب۲  ۰/۲۵ میلی گرم
ویتامین ب۳  ۳۰ میلی گرم

غشای قهو ه ای رنگ برنج نیز که در اثر بهم سائیدن در دستگاههای مخصوص و یا در موقع شستن زیاد از برنج جدا می شود سرشار از ویتامین ها و مواد معدنی و پروتئین است.

در ادامه مقدار مواد موجود در صد گرم این غشای قهو ه ای رنگ را میبینیم:
کالری    ۲۶۵
آب    ۹/۸ گرم
پروتئین    ۱۲ گرم
چربی    ۱۲/۸ گرم
نشاسته    ۶۰ گرم
کلسیم    ۷۰ میلی گرم
فسفر    ۱۱۰۰ میلی گرم
آهن    ۱۶ میلی گرم
پتاسیم    ۷۱۵ میلی گرم
ویتامین ب۱     ۱/۸۵ میلی گرم
ویتامین ب۲      ۰/۱۸ میلی گرم
ویتامین ب۳     ۲۸ میلی گرم

فواید درمانی برنج سفید

• در برنج ماده ای بنام اوریدین Oridine وجود دارد که خاصیت ضد التهاب عصبی را داراست.
• برنج از لحاظ مواد غذایی بسیار غنی است. البته همانطور که گفته شد هنگامی که پوسته قهوه ای آنرا می گیرند مقداری از ویتامین های خود را از دست می دهد.
• طبع آن سرد و خشک است البته حکما نظرهای متفاوتی دارند.
• برنج تازه دارای ویتامین بیشتری از برنج کهنه می‎باشد بیشتر ویتامین‎ها در پوست و غشای قهوه‎ ای رنگ برنج وجود دارد.
• کته برنج برای افراد اسهال و اسهال خونی غذای مناسبی است.
• کمپرس با آرد برنج تب را کاهش می‎دهد.
• کته برنج تولید اسپرم را افزایش می‎دهد.
• یکی از غذاهای خیلی خوب و مقوی شیر برنج است مخصوصاً اگر با عسل خورده شود و باعث تولید اسپرم می‎شود.
• خوردن برنج باعث بازشدن رنگ چهره می‎شود.
• برنج برای درمان فشارخون مفید است.
• اگر می‎خواهید لاغر شوید سه روز فقط کته برنج بخورید هیچ چیز دیگری نخورید.
• کسانی که بیماری سودا و پیسوریازیس دارند حتماً برنج را در برنامه غذایی خود به صورت کته قرار دهند.
• خوردن کته باعث کاهش خطر ابتلا به سرطان معده می‎شود.
• برنج بهترین غذا برای دوران نقاهت می‎باشد.
• کسانی که سوزاک شده‎اند سوپ برنج را در برنامه غذایی خود قرار دهند.
• از جوانه برنج نوعی مالت تهیه می شود که بعنوان مقوی معده بکار می رود.
• دم کرده ریشه و ساقه های زیر زمینی برنج برای زیاد شدن ترشحات ادرار مصرف می شود.
• برای درمان تب، بدن و سر و پا را در برنج کمپرس کنید.
• برنج خواب آور است.
• برنج تشنگی را برطرف می کند.
• برنج را اگر با شیر و شکر مخلوط کنید و بخورید بسیار مقوی است و نیروی جنسی را تقویت می کند.
• برای برطرف کردن دل بهم خوردگی و استفراغ برنج را با دوغ تازه بخورید.
• اگر برنج سفید را در آّب خیس کنید آب آن برای درمان اسهال و قطع قاعدگی مفید است.
• برای رفع التهاب پوست، در برنج را با نشاسته یا پودر تالک مخلوط کرده و به پوست بمالید.
• دانشمندان ثابت کرده اند که خوردن برنج برای درمان فشار خون بسیار مفید است.
• خوردن برنج، قند خون را در حالت تعادل نگاه می دارد.
• یکی از اطباء آمریکایی رژیم برنج را برای درمان فشار خون توصیه می کند او به بیماران تأکید می کند که برنج بدون نمک همراه با میوه های مختلف بخورند. البته هنوز دانشمندان نمی دانند که در برنج چه ماده ای وجود دارد که باعث پایین رفتن فشار خون می شود.
• رژیم برنج برای اختلالات کلیوی مفید است.
• رژیم برنج برای مبتلایان به بیماری سورای سیس Psorasis نیز بسیار مفید است.
• فواید مصرف برنج 6 بار در هفته، مصرف غلات و یا دانه های سبوس دار (مانند برنج قهوه ای) برای خانم های یائسه ای که دارای کلسترول بالا، فشار خون بالا و دیگر نشانه های بیماری قلبی هستند، بسیار مهم و مفید می باشد.
• برنج برای افرادی که دچار سوء تغذیه شدید می باشند، بسیار مفید است.
• مصرف برنج موجب کاهش تری گلیسیرید خون و کاهش فشار خون می گردد.
• برنج موجب افزایش مقاومت نسبت به انسولین می شود و برای بیماران دیابتی بسیار مفید است.

فواید درمانی برنج قهوه ای

تفاوت بین برنج قهوه ای و سفید تنها در رنگ آنها نیست. دانه کامل برنج دارای چندین لایه می باشد. اگر فقط یک لایه خارجی آن را برداریم، آنچه نامیده می شود، برنج قهوه ای است.
در اثر این فرایند کمترین تخریب در مواد مغذی برنج حاصل می شود.
حال اگر برنج قهوه ای آسیاب شود، مقدار زیادی از لایه های دانه برنج به همراه سبوس و مواد مغذی آن از بین می روند و آن چه باقی می ماند، همان برنج سفید است.
در طی آسیاب کردن برنج قهوه ای و تبدیل آن به برنج سفید، ۶۷ درصد ویتامین ب۳، ۸۰ درصد ویتامین ب۱، ۹۰ درصد ویتامین B6، نصف منگنز، نصف فسفر، ۶۰ درصد آهن و تمامی فیبرهای محلول و اسیدهای چرب ضروری موجود در آن از بین می روند.

مسلما برنج قهوه ای تمام خواص برنج سفید را دارا بوده و علاوه بر آنها دارای فواید زیر نیز می باشد:
• برنج قهوه ای منبع خوبی از منگنز، سلنیوم و منیزیم می باشد.
• یک فنجان برنج قهوه ای، ۸۰ درصد از نیاز روزانه بدن به منگنز را تامین می کند. منگنز به تولید انرژی از پروتئین و کربوهیدرات کمک می کند و همچنین در ساخت اسیدهای چرب نیز وارد عمل می شود. منگنز برای سلامت سیستم اعصاب و برای تولید هورمون های جنسی بسیار مهم است. منگنز جزء مهم آنتی اکسیدان می باشد که جلوی تخریب سلول را می گیرد. منگنز جلوی رعشه، ضعف روحی، جوش های پوستی و آسیب های لوزالمعده را می گیرد.
• یک فنجان برنج قهوه ای پخته شده در حدود ۳/۲۷ درصد از نیاز روزانه بدن به سلنیوم را تامین می کند. سلنیوم یکی از اجزای اساسی سوخت و ساز بدن می باشد، برای مثال در سوخت و ساز هورمون های تیروئیدی شرکت می کند، نوعی آنتی اکسیدان می باشد و وظیفه ایمن سازی بدن را بر عهده دارد. سلنیوم با کمک ویتامین E نقش آنتی اکسیدانی خود را کامل می کند. سلنیوم نه تنها برای مقابله با سرطان مهم است، بلکه برای بیماری های قلبی، کاهش علامت های تنگی نفس ودرد و همچنین تسکین ورم و التهاب مفاصل بسیار مفید می باشد.
• برنج قهوه ای از آنجا که دارای مقدار زیادی فیبر و سلنیوم می باشد، برای بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ بسیار مفید می باشد.
• برنج قهوه ای و تمامی غلات و دانه های سبوس دار، منبع بسیار خوبی از منیزیم می باشند. منیزیم فعال کننده بیش از ۳۰۰ نوع آنزیم می باشد. این آنزیم ها در استفاده بدن از گلوکز و انسولین شرکت می کنند. بر اساس مطالعات به دست آمده برنج قهوه ای، خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را کم می کند.
• منیزیم، فشار خون را کم می کند، سردردهای میگرنی را از بین می برد، کاهش دهنده تنگی نفس می باشد، از گرفتگی عضلانی جلوگیری می کند، جلوی خستگی را می گیرد و ابتلا به سکته قلبی و بیماری های قلبی را کم می کند. همچنین منیزیم توسط کلسیم، حرکات اعصاب و عضلات را کنترل می کند.
• منیزیم هم مانند کلسیم برای سلامت استخوان مفید است. دو سوم منیزیم بدن، در استخوان ها جای دارد.
• برنج قهوه ای، ۳ برابر برنج سفید دارای فیبر می باشد. فیبر باعث پایین آمدن کلسترول، کنترل قند خون و دیابت، از بین برنده سرطان روده بزرگ و یبوست می باشد.
• روغن برنج قهوه ای (یا روغن سبوس برنج)، دارای مقدار کمی کلسترول LDL(کلسترول بد) می باشد.
• باسماتی جزوی از برنج های قهوه ای می باشد. باسماتی و دیگر برنج های قهوه ای، شاخص گلیسمی کمتریی دارند.
• برنج قهوه ای را می توان تا ۶ ماه نگهداری کرد.
• اگر برنج را با سبوس آن بخوریم و آب کشی نکنیم باعث طول عمر و دیر سفیدشدن مو می‎شود.
• کسانی که تصلب شرائین دارند خوراک برنج را همراه با شلتوک آن بخورند.
• شلتوک برنج باعث پایین آمدن کلسترول خون می‎شود.

فواید سبوس برنج

برنج یکی از منابع اصلی (ویتامین b۱ یا تیامین) می باشد.
این ویتامین در سبوس برنج وجود دارد. پس می توان گفت، برنج سفید فاقد این ویتامین است. ولی برنج قهوه ای دارای این ویتامین است.
هنگامی که این ویتامین در بدن کم شود، بیماری (بری بری) به وجود می آید. این بیماری بر قلب و اعصاب اثر می گذارد. کمبود ویتامین b۱ دارای علائم دیگری از جمله ضعف، خستگی، کاهش اشتها و تهوع نیز می باشد. افرادی نیز در اثر این بیماری از دنیا رفته اند.
برای جبران کمبود ویتامین b۱ می توان از منابع دیگر این ویتامین از قبیل: سبوس برنج، آجیل، نخود فرنگی، لوبیا، نان، جوانه گندم، پرتقال و غلات سبوس دار استفاده کرد.

کاهش وزن با برنج

بر اساس مطالعات به دست آمده، افرادی که غلات را به شکل سبوس دار (یا بدون اینکه فرایندی روی آنها صورت گرفته شده باشد) مصرف کنند، کاهش وزن در این افراد مشهود می باشد.
پس برای لاغر شدن به خود زحمت ندهید، بلکه برنج قهوه ای مصرف کنید. تحقیقات نشان داده است که غذاهایی که دارای (شاخص گلیسمی) کمی هستند، نسبت به غذاهایی که دارای چربی کمی می باشند، موجب کاهش وزن بیشتری می شوند. همچنین احساس گرسنگی در افرادی که از غذاهای گروه اول مصرف می کنند، نسبت به کسانی که از غذاهای گروه دوم مصرف می کنند، بسیار کمتر است غذاهایی که دارای شاخص گلیسمی کمی می باشند، شامل کربوهیدرات هایی می باشند که به سرعت جذب نمی شوند، از قبیل: برنج، نان گندم سیاه و دیگر غلات و دانه ها.
برای کاهش وزن بهتر است برنج را با مقدار کمی نمک بپزید. نمک باعث افزایش اشتها می شود، اما نباید حذف شود.کاهش مصرف نمک در غذاها باعث کاهش بسیاری از بیماری ها می گردد. از جمله کاهش: کلسترول، فشار خون، اندازه قلب و وزن. همچنین نمک کم در غذا باعث کاهش استفاده از دارو درمانی می گردد.
برای کاهش وزن با برنج، فعالیت بدنی و ورزش را فراموش نکنید.

فواید آب یا لعاب برنج

• آب برنج خنک کننده و مدر است.
• آب یا همان لعاب برنج بهترین غذای کمکی در شیرخوران است.
• برای شست و شوی زخم ها از آب برنج استفاده کنید.
• آب برنج را می توان برای درمان ورم های روده ای و استفراغ های خونی بکار برد.
• آب جوشانده برنج را که آبکش می کنید دور نریزید با این آب جواهرات خود را بشوئید که آنها را جلا می دهد.
• برای پاک شدن جوهر می‎توان با آب جوشانده برنج آن را تمیز کرد.

توجه:
1. اشخاصی که به دلایل خاصی بدن آنها نیاز به کلسیم دارد نباید از سبوس برنج استفاده کنند.
2. اگر برای تهیه جوشانده برنج برای مبارزه با اسهال از دانه های طبیعی برنج قبل از این که قشر زرد رنگ دانه برنج زیر پوست گرفته شود یعنی از برنج قهوه ای استفاده شود، تاثیرش خیلی بیشتر است.
3. خوردن برنج باید به مقدار معتدل و به عنوان قسمت محدودی از غذا باشد.
مطالعات دانشمندان ژاپنی در سال 1981 نشان می دهد اشخاصی که قسمت عمدۀ غذای آنها برنج است نظیر اشخاصی که در خوردن ماهی نمک سود و خشک و سبزی های شور نظیر خیار شور، افراط می کنند، بیشتر در معرض خطر سرطان هستند.
4. طبق نظر حکمای طب سنتی ایرانی خوردن پوست خشبی زرد برنج که بسیار نرم ساییده شده باشد ممکن است مسمومیت ایجاد نماید.

موارد استفاده برنج

برنج دارای خاصیت افزایش دهنده ی اسپرم، ضد عطش، کم کننده ی ترشحات بدن و زیاد کننده ی شیرمادر می باشد. همچنین از آن در مواردی مانند: فشار خون، زخم روده، بی خوابی، واریس، بیماریهای مثانه، اسهال خونی، اسهال صفراوی، نقرس، اضطراب، تقویت کبد، تقویت کلیه، زخم معده، استفراغ، سرماخوردگی، گواتر، سوء هاضمه و دل پیچه نیز استفاده می گردد.

مضرات برنج

• زیاده روی در مصرف سبوس برنج تاثیر سمی دارد و همچنین موجب سردرد و افسردگی می شود و حتی در زنان بادار ممکن است موجب سقط جنین گردد.
• زیاده روی و مصرف بی رویه برنج موجب جوش صورت، سستی و ضعف بدن، یبوست، اسیدی شدن خون و قولنج می شود.
• اشخاص مبتلا به قند خون، یبوست، تب، آسم و کولیت باید در مصرف برنج احتیاط نمایند.

برچسب ها

مطالب مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Close