سرماخوردگی: پیشگیری، درمان، اثرات و…

راه های مبارزه با سرماخوردگی (common cold) و پیشگیری از این بیماری با روش های مختلف

سرماخوردگی

سرماخوردگی (common cold) که با نام‌های نازوفارنژیت (nasopharyngitis)، رینوفارنژیت (rhinopharyngitis) و زکام حاد (acute coryza) نیز شناخته می‌شود.

◊ سرماخوردگی متداول‌ترین بیماری در انسان است.

بیماری واگیردار مربوط به دستگاه تنفسی فوقانی است که عمدتاً بینی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

سرماخوردگی معمولاً با خستگی، احساس سرما، عطسه و سردرد آغاز می‌شود و با علائمی چون سرفه، گلودرد، آبریزش بینی و تب ادامه می‌یابد و معمولاً هفت تا ده روز بعد برطرف می‌شود و برخی علائم ممکن است تا سه هفته طول بکشد.

بیش از دویست نوع ویروس عامل سرماخوردگی وجود دارد، با این حال راینو ویروس‌ها (که خود بیش از ۹۹ نوع مختلف شناخته‌شده هستند) متداول‌ترین عامل این بیماری هستند. ویروس‌های عامل بیماری می‌توانند تا مدت زمانی طولانی (برای راینو ویروس تا بیش از ۱۸ ساعت) در محیط زنده بمانند و ممکن است از دستان به چشمان و بینی که محل عفونت هستند، منتقل شوند. ویروس از طریق عطسه، سرفه و تماس با افراد یا اشیاء آلوده قابل انتقال به بدن است. برخی معتقدند که در معرض سرما قرار گرفتن باعث سرماخوردگی می‌شود و همین باعث شده که این نام را برای بیماری انتخاب کنند که البته این مطلب به اثبات نرسیده و رد شده است.

عفونت دستگاه تنفسی فوقانی بر اساس قسمت‌هایی از بدن که بیشتر دچار عفونت می‌شوند، دسته‌بندی می‌گردند، که سرماخوردگی عمدتاً بینی، سینوس‌ها (سینوزیت)، گلو (فارنژیت) و همچنین یک یا هر دو چشم را با التهاب ملتحمه تحت تأثیر قرار می‌دهد. علائم بیماری معمولاً به واکنش دستگاه ایمنی بدن بیشتر مرتبط هستند تا به بافت‌هایی که ویروس از بین می‌برد.

تشخیص بیماری سرماخوردگی از آنفلونزا بسیار مشکل و گاهی غیرممکن است، در آنفلوانزا علائمی مانند سردرد، درد عضلات و تب شدت بیشتری دارند که البته در سرماخوردگی‌های شدید هم به همان شکل است.
با هر بار ابتلا به بیماری، بدن انسان پادتن مربوط به ویروس را تولید می‌کند تا در آینده دیگر به آن مبتلا نشود، اما از آنجا که بیش از دویست ویروس مختلف باعث سرماخوردگی می‌شوند، با هر بار ابتلا باید پادتن مختص آن ساخته شود و برای همین یک فرد در طول زندگی خود به طور متوسط ۵۰ بار (بزرگسالان دو تا پنج بار در سال و کودکان شش تا ده بار در سال) به سرماخوردگی مبتلا می‌شود.

همچنین به دلیل همان دویست ویروس، ساختن واکسن سرماخوردگی مشکل و غیرممکن است و هیچ دارویی برای این بیماری تاکنون به وجود نیامده است، اگرچه علائم بیماری را با داروهای تب‌بر (مانند استامینوفن) یا ضدآبریزش بینی (مانند آنتی‌هیستامین) می‌توان کاهش داد.

در بعضی موارد که احتمال ابتلا به یک بیماری باکتریایی (مانند برونشیت، سینه پهلو، سینوزیت و عفونت گوش میانی) وجود دارد، از پادزیست برای درمان آن استفاده می‌شود، اما پادزیست‌ها هیچ تأثیری بر روی ویروس سرماخوردگی ندارند. برخی نیز معتقدند که ویتامین ث یا قرص روی یا عسل می‌تواند باعث بهبودی علائم بیماری شود که به طور کامل به اثبات نرسیده است. به طور کلی پیشگیری از بیماری آسان است، زیرا ویروس عامل بیماری مدت زمان محدودی را زنده می‌ماند و با شست‌وشوی دست‌ها که یکی از راه‌های مهم برای پیشگیری است، می‌توان آن را از بین برد و برخی شواهد استفاده از ماسک‌های بینی و دهان را نیز مؤثر می‌دانند.

سرما خوردگی واکسن ندارد.

ساده ترین کارهایی که در ابتدای سرماخوردگی باید انجام دهید

راه های ساده و ابتدایی برای درمان و پیشگیری از سرما خوردگی

۱- بینی خود را مرتب تخلیه کنید. برای این کار از سرم‌های شست و شو که در داروخانه‌ها عرضه می‌شود، می‌توانید استفاده کنید. اگر به این سرم دسترسی ندارید آب نمکی که از حل کردن یک قاشق چایخوری نمک در یک لیوان آب گرم درست می‌شود، به شما کمک می‌کند. با استفاده از یک سرنگ بدون سوزن آب را وارد بینی خود کنید . زمانی که آب نمک را از یک سوراخ بینی بالا می‌کشید ، سوراخ دیگر بینی را توسط فشار ملایم انگشت ببندید ، اجازه دهید آب بیرون آمده و این کار را دو تا سه بار تکرار کنید . سپس این کار را با سوراخ دیگر بینی انجام دهید.

۲- غرغره کنید. از همان محلول آب نمک برای غرغره هم می‌توانید استفاده کنید. این کار التهاب‌ها و عفونت‌های احتمالی گلو را از بین می‌برد.

۳- در اطراف سینوسهای دارای احتقان از کمپرس گرم یا سرد استفاده کنید.

۴- با یک بالش اضافه در زیر سرتان بخوابید. رعایت این نکته باعث بهبودی احتقان مجاری بینی می‌شود ، اگر زاویه گردن و تنه بیش از حد تند شود با تغییر مکان بالش این زاویه را تنظیم کنید.

۵- خود را گرم نگه داشته و استراحت کنید. سعی کنید یکی دو روز اول را استراحت کنید تا هم مانع انتقال ویروس به دیگران شوید و هم راحت تر بتوانید خود را درمان کنید. خوردن مایعات گرم هم در این زمان برای تان مفید است.

۶- البته بعضی علایم سرماخوردگی را نباید درمان کنید. زیرا این علایم قسمتی از روند طبیعی بهبودی و علایمی از مبارزه سیستم ایمنی بر علیه بیماری هستند. برای نمونه تب روشی است که بدن شما سعی می‌کند با افزایش درجه حرارت ویروسها را نابود کند. همچنین تب و افزایش درجه حرارت باعث می‌شود پروتئینهای کشنده میکروبها در خون شما سریعتر و مؤثرتر گردش پیدا کند. سرفه هم علامت دیگری است که مجاری تنفسی شما را از ترشحات غلیظی که ممکن است میکروبها را به ریه و سایر قسمت‌های بدن ببرند پاک می‌کنند. حتی آبریزش بینی بهتر است به میزان کم درمان شود و یا اصلاً درمان نشود . داروهای ضداحتقان جریان خون عروق بینی و گلو را کم می‌کند، ولی اغلب افزایش جریان خون بهتر است، چون ناحیه مبتلا را گرم کرده و به تخلیه ترشحات و میکروبها به بیرون از بدن کمک می‌کند.

۷- وقتی بینی خود را زیاد می‌گیرید، اطراف بینی زخم می‌شود. کمی از کرم دارای منتول در زیر بینی تان بزنید که مجاری تنفسی را باز می‌کند و باعث بهبودی پوست ملتهب قاعده بینی هم می‌شود. قطره منتول هم برای این کار مناسب است و آن را از داروخانه‌ها می‌توانید بگیرید.

مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از سرماخوردگی

  • شستن دست‌ها
  • لمس نکردن چشم‌ها ، بینی یا دهان با دستان نشسته
  • دور ماندن از افراد بیمار
  • ماسک صورت هم می‌تواند برای پیشگیری از این بیماری مناسب باشد.

درمانی برای سرما خوردگی وجود ندارد، ولی علایمش می‌تواند بهبود یابند. داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) مثل ایبوپروفن می‌تواند به درد کمک کند. نباید از آنتی بیوتیک‌ها استفاده شود. معمولاً بیماری، خود به خود بین ۷ تا ۱۰ روز (پروسه درمان) درمان می‌شود، شاید هم کمتر.

پیشگیری از سرماخوردگی

تنها راه مؤثر برای پیشگیری از سرماخوردگی جلوگیری فیزیکی از پخش شدن ویروس است. این کار عمدتاً شامل شست‌وشوی دست‌ها و استفاده از ماسک‌های صورت می‌شود. در محیط‌های درمانی، روپوش و دستکش یکبار مصرف نیز استفاده می‌شود.
استفاده روزمره از مکمل ویتامین ث خطر شدت سرماخوردگی را کاهش نمی‌دهد، اما می‌تواند مدت زمان آن را کوتاه‌تر کند.

اثرات سرماخوردگی بر دستگاه ایمنی بدن

سرماخوردگی باعث می‌شود که دستگاه ایمنی بدن در مقابل باکتری‌ها آسیب‌پذیر شود و در نتیجه ممکن است به بیماری‌های باکتریایی مانند برونشیت، سینه پهلو، سینوزیت، عفونت گوش میانی یا گلودرد منجر گردد. افرادی که مبتلا به بیماری‌های حاد کلیوی، آسم، دیابت و یا دارای دستگاه ایمنی ضعیفی هستند بیشتر در معرض چنین عوارضی قرار دارند. علائم بیماری در چنین افرادی معمولاً پس از یک هفته بهبود نخواهد یافت و با علائمی همچون درد قفسه سینه، تب، تنفس سخت، آبی شدن لب‌ها یا ناخن‌ها، سرفه همراه با خلط زرد یا سبز، خارش پوست یا نقاط سفید روی گلو مواجه می‌شوند که در این صورت برای درمان نیاز به پادزیست خواهند داشت.

علائم سرماخوردگی

علائم شایع/اولیه

علائم ثانویه

گلودرد
آبریزش بینی
اشک از چشم
گرفتگی بینی
عطسه
سرفه
کوفتگی و بدن‌درد
احساس خستگی
سردرد
گرفتگی صدا
تب
گرفتگی سینوس
گرفتگی گوش
سرفهٔ بدون خلط
درد مفصل
درد عضله

انتقال سرماخوردگی

با هر بار عطسه، ذرات آن تا سه متر جلوتر پرتاب خواهد شد و این سبب انتقال ویروس می‌شود.
ویروس سرماخوردگی اغلب به دو شکل منتقل می‌شود، استنشاق یا بلعیدن ذرات موجود در هوا که ویروس را دربردارند و یا تماس با مخاط بینی یا اشیای آلوده. اینکه کدام روش انتقال سرماخوردگی متداول‌تر است، هنوز مشخص نشده‌است.
به نظر می‌رسد که ویروس‌های سرماخوردگی از طریق بوسه منتقل نمی‌شوند، بلکه این ویروس‌ها از طریق ذراتی که در فواصل نزدیک از طریق سرفه یا عطسه از دهان بیرون می‌آیند می‌توانند منتقل شوند. همچنین انگشتان آلوده در جاهای عمومی مانند دستگیره در، در صورتی که با چشم یا بینی تماس پیدا کنند، ویروس قادر به انتقال خواهد بود. از آنجا که راه ارتباطی بین چشم‌ها و حفره‌های بینی باز است، تماس با چشم می‌تواند باعث انتقال ویروس به سمت بینی شود. ویروس‌های سرماخوردگی در اصل از طریق راه حلق و بینی به بدن منقل می‌شوند، به همین دلیل دهان را به تنهایی نمی‌توان عامل انتقال ویروس دانست.
اگر چه روی تماس دست با دست و دست با پوست یا دست بیشتر تأکید می‌شود تا ذرات هوا.

افرادی که دخانیات مصرف می‌کنند بیشتر در معرض خطر سرماخوردگی هستند.

خوراکی‌های درمانی برای سرماخوردگی

در کنار این مراقبت‌ها نباید از خواص خوراکی‌ها برای درمان سرماخوردگی، غافل شوید. بعضی خوراکی‌ها باعث کاهش علایم سرماخوردگی می‌شوند و بعضی‌ها هم عفونت ناشی از سرماخوردگی را کمتر می‌کنند.

• موز باعث بهبودی ناراحتی معده می‌شود که معمولا در سرماخوردگی به وجود می‌آید. • مصرف فلفل دلمه‌ای هم به دلیل داشتن ویتامین C، توصیه می‌شود. • همینطور هویج که دارای بتاکاروتن زیادی است. • از خوردن پرتقال و لیمو شیرین هم که حتما می‌دانید نباید غافل شوید.

— ممکن است در این دوران و با توجه به بعضی باورها از غذاهای تند پرهیز کنید اما جالب است بدانید که فلفل تند باعث باز شدن سینوسها و رقیق شدن ترشحات ریه‌ها می‌شود و خردل هم ترشحات مجاری تنفسی را رقیق می‌کند.

— از قدیم خوردن پیاز در سرماخوردگی توصیه می‌شد. به دلیل اینکه دارای مواد شیمیائی دارد که برای بهبود برونشیت و سایر عفونت‌ها مفید است .برای استفاده از خواص پیاز می‌توانید سوپ آن را هم بخورید.

— چای سبز و سیاه هم دارای کاتچین است که آنتی بیوتیک طبیعی و اثرات ضداسهال دارد .

— خوردن مخلوطی از یک قاشق غذا خوری عسل و آب یک نیمه لیموترش تازه در یک لیوان آب گرم، در سرماخوردگی بسیار توصیه می‌شود. این شربت حساسیت سینه را تسکین می‌دهد و دارای قدرت ضدعفونی کنندگی بالایی است.

— سیر را فراموش نکنید که با داشتن ماده‌ای به نام «آلیسین» خواص ضدعفونی کنندگی و ضدباکتریایی دارد. نتایج یک پژوهش آمریکایی نشان می‌دهد افرادی که روزانه سیر مصرف می‌کنند کمتر سرما می‌خورند و زمانی که دچار سرماخوردگی می‌شوند علائم سرماخوردگی‌شان خیلی زود از بین می‌رود.
می توانید دو حبه سیر را له کنید کنید و آن را با آب گوشت یا آب مرغ بجوشانید و داغ بخورید.

گیاهان دارویی برای درمان سرماخوردگی

با داروهای گیاهی ساده‌ای که معمولا در خانه‌ها پیدا می‌شود هم می‌توانید کمی سرماخوردگی را درمان کنید. یکی از این داروها آویشن است. آویشن سرشار از «فنول» است و یک ضدعفونی کننده موثر محسوب می‌شود. متخصصان معتقدند که این گیاه برای درمان التهاب مجاری تنفسی مفید است.

—  دو قاشق چای‌خوری آویشن را در یک فنجان آب جوش ریخته و اجازه دهید به مدت ۱۰ دقیقه دم بکشد. محلول را صاف کنید و روزانه سه مرتبه از این دم کرده میل کنید.البته خوردن آویشن برای زنان باردار و کودکان کمتر از ۲ سال توصیه نمی‌شود.

—  بخور دادن در دوره‌ سرماخوردگی باعث می‌شود که مجاری تنفسی باز شود. به خاطر اینکه گرما باعث انبساط رگ‌های خونی و افزایش سرعت جریان خون می‌شود و به این ترتیب سرعت عکس‌العمل سیستم ایمنی بدن را بالا می‌برد.
یکی از بخورهای مفید بخور با اسطوخودوس است. برای این کار ۵ قطره روغن اسطوخودوس را به یک کاسه آب داغ اضافه کنید و به مدت ۱۵ دقیقه بخور دهید. اگر سرماخوردگی‌تان شدید بود این کار را روزی سه مرتبه تکرار کنید.

—  اکالیپتوس هم به دلیل اینکه ضدعفونی کننده و خلط آور است، به طور مستقیم روی سلول‌های برونشیت تأثیر می‌گذارد، ترشحات ریوی را روان کرده و التهاب مجاری تنفسی را درمان می‌کند.زمانی که سرما می‌خورید ۱۵ تا ۲۰ قطره روغن اکالیپتوس را در ۲۵ میلی گرم روغن مایع گیاهی ریخته و سینه‌تان را با آن ماساژ دهید. هر روز ۳ مرتبه این کار را تکرار کنید.

—  گل ختمی از دیگر گیاهان موثر در درمان سرفه‌های خشک سرماخوردگی است و می‌توانید آن را به‌صورت دم‌‌کرده یا جوشانده استفاده کنید. فقط یادتان باشد که استفاده از این گیاه یا شکل دارویی آن در افراد دیابتی توصیه نمی‌شود.

—  کتیرا و سرخارگل برای تقویت و افزایش سیستم ایمنی بدن ، پرسیاوش برای درمان تب، دارچین برای درمان سوء‌هاضمه، گرفتگی عضلات و همچنین افزایش سطح انرژی و بهبود گردش خون هم مفید هستند. ترکیب دارچین و عسل هم عفونت‌ها را از بین می‌برند و هم از باکتری‌هایی که باعث ایجاد عفونت می‌شوند جلوگیری می‌کند.

درمان سرماخوردگی

در حال حاضر هیچ دارو یا درمان گیاهی که اثبات شده باشد دوره بیماری را کوتاه می‌کند به وجود نیامده‌است. به همین دلیل درمان بیماری شامل تسکین و بهبود بخشیدن علائم آن می‌شود. استراحت کافی، نوشیدن مایعات برای حفظ آب بدن، و قرقره با آب ولرم و نمک اقداماتی است که از گذشته انجام می‌شده و می‌تواند مفید باشد. با این حال اکثر اقدامات درمانی مربوط به اثر شبه دارو است.

در بزرگسالان، علائم آبریزش بینی می‌تواند با آنتی‌هیستامین‌های نوع اول کاهش یابد، با این حال، این نوع آنتی‌هیستامین‌ها ممکن است با عوارض جانبی از جمله خواب‌آور بودن و خشکی دهان همراه باشند. آنتی‌هیستامین‌ها علاوه بر کاهش آبریزش بینی، در کاهش عطسه و خارش چشم نیز مؤثر هستند. سایر داروهای برطرف‌کننده گرفتگی مانند پسودوافدرین نیز بر روی بزرگسالان مؤثر است. اسپری بینی ایپراتروپیوم بروماید می‌تواند علائم آبریزش بینی را کاهش دهد، اما اثر کمی در گرفتگی بینی دارد.

♥ امتیاز شما
[votes: 0 Rating: 0]

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *