طرح کاشت کلزا و تولید دانه‌های روغنی کلزا

کاشت، داشت و برداشت کلزا

طرح توجیهی کاشت کلزا

کلزا (Brassica napus)، یکی از گیاهان دانه‌روغنی مهم در مناطق معتدل بوده و دارای طیف نسبتاً وسیعی از سازگاری اقلیمی است؛ که کاشت آن در ایران خیلی رواج پیداکرده است.

گیاهی علفی کلزا

کلزا گیاهی علفی و با دوره رشد یکساله بوده و ارتفاع بوته آن از 50 تا 170 cm متغیر است، گیاه دارای ساقه راست، منشعب و تقریبا مدور می باشد. ریشه کلزا عمودی است که در شرایط مناسب تا عمق 80 cm خاک و حتی بیشتر نفوذ می کند. عمق نفوذ و گستردگی ریشه نقش بسزایی در مقاومت گیاه به خشکی دارد.
برگهای آن در مرحله اولیه رشد بیضی شکل، دارای دمبرگ بوده امّا در مراحل بعدی برگها نوک تیز و تا حدودی به ساقه چسبیده اند.
گلهای آن زرد رنگ و گل آذین آن خوشه ای می باشد.
طول غلاف 10-5 cm و حاوی 40-15 عدد دانه کروی شکل می باشد.
رنگ دانه زرد، قهوه ای تیره و یا سیاه بوده و وزن هزار دانه آن 5-3/5 گرم می باشد.

کنجاله حاصل از این گیاه در تغذیه دام، طیور و آبزیان قابل استفاده است.

ارقام کلزا

  • مناطق سرد: fornax, okapi, slmo46
  • مناطق معتدل سرد: طلائیه Colvert, orient
  • مناطق گرم جنوب و سواحل خزر: sponsor Hyola 308, Hyola 401, PF 7046/91, option 501 (کشت دوم بعد از برداشت برنج)

دانه کلزا

دانه کلزا دارای ۲۵ تا ۵۵ درصد روغن، ۱۸ تا ۲۴ درصد پروتئین و ۱۲ تا ۲۰ درصد پوست است. رقم اصلاح شده کلزا، که امروزه کانولا خوانده می‌شود، از مقدار کمتری اروسیک اسید و گلوکوزینولات برخوردار است و به علت محتوای کمتر مواد ضد تغذیه‌ای، برای مصرف انسان و تک معده‌ای‌ها نسبت به رقم غیر اصلاح شده یا همان کلزا، مناسب‌تر است.

گرده گل کلزا به عنوان یکی از منابع اصلی تغذیه زنبوران عسل در کشورهای دیگر به شمار می رود و نقش بسیار بزرگی را برای زنبورداران ایفا می کند.

وضعیت کاشت کلزا در ایران

ويژگي ­هاي گياه کلزا و سازگاري آن با شرايط آب و هوايي ايران ، اهميت اين محصول را بيشتر کرده و به عنوان نقطه اميدي در تامين روغن خوراکي مورد نياز کشور قرار گرفت. در ايران تحقيقات کلزا از سال 1373 شروع شد و در سال 1378 طرح کلزا با سطح برداشت 17240 هکتار و مقدار 17010 تن توليد در اين سال در ايران شروع شد. رکورد بيشترين سطح برداشت در سال زراعي 1386 با 198990هکتار و 319398 تن تولید بود. و سطح برداشت سال1396 در ايران حدود 103044 هکتار و تولید 185هزار تن بود. پیش بینی سطح برداشت 1397حدود 180 هزار هکتار و تولید بیش از 300 هزار تن است. برنامه کشت سال زراعی 98-1397، حدود 310 هزار هکتار و حدود 600 هزار تن تولید مي ­باشد. و همچنين برنامه سال 1405 ايران سطح برداشت 670 هزار هکتار و تولید 1750 هزار تن است.

کاشت، داشت و برداشت دانه های روغنی کلزا

امروزه بزرگترین تولید کنندگان کلزا در دنیا کشورهای استرالیا چین، هندوستان، کشورهای متحد اروپایی و کانادا می باشند. در سال 2007 میلادی میزان 91% از تولید کل کلزا دنیا در کشورهای متحد اروپایی انجام گرفت.

بهترین زمان کشت کلزا

بهترین زمان کاشت کلزا با توجه به اقلیم منطقه ای:

  • مناطق سردسیر 20-15 شهریور
  • غرب کشور 30-15 شهریور
  • مناطق سواحل خزر 15 مهر تا 15 آبان
  • مناطق گرمسیر اوایل آبان تا اوایل آذر

تهیه بستر مناسب بذر یکی از شرایط اصلی در موفقیت زراعت و کاشت کلزا در تمام مناطق می باشد.

کاشت کلزا

کاشت کلزا هم به صورت ردیفی و هم دستپاش صورت می گیرد. میزان بذر مصرفی در روش کاشت ردیفی 8-6 کیلو گرم در هکتار و در روش دستپاش 12-10 کیلو در هکتار می باشد.
عمق کاشت معمولا” بین 2-1 سانتی متر می باشد که بسته به نوع رقم، خاک و اقلیم متفاوت است. فواصل خطوط کاشت بین 40-30 سانتی متر و فواصل بوته روی خط 4-3 سانتی متر در نظر گرفته می شود. تراکم مطلوب 80-70 بوته در متر مربع می باشد.

آبیاری کلزا

میزان آب در کاشت کلزا: کمبود آب اثرسویی برعملکرد کلزا می گذارد. حساس ترین زمان برای آبیاری مرحله گلدهی و اوایل غلاف بندی می باشد و کمبود آب در این مرحله موجب کاهش فوق العاده تعداد غلاف، دانه بندی، کوچک ماندن دانه ها و کاهش روغن می شود. در بیشتر مناطق 3-2 نوبت آبیاری در پائیز و 3-2 نوبت آبیاری بهاره (مرحله شروع رشددربهار، مرحله گلدهی، مرحله تشکیل غلاف) مورد نیاز است که بستگی به شرایط محیطی، میزان نزولات، حرارت محیط و تبخیر دارد.

کود دهی کلزا

کود دهی در کاشت کلزا: مصرف بهینه کودهای شیمیایی علاوه بر افزایش عملکرد محصول، کیفیت مطلوب گیاه را نیز موجب می شود.میزان کود مورد نیاز بهتر است پس از انجام آزمایشهای خاکشناسی زمین مورد نظر توصیه می گردد.

برداشت کلزا

دوره رشدی کلزا برای ارقام پائیزه 270-180 روز و برای ارقام بهاره 125-85 روز است.

میزان برداشت کلزا در هر هکتار: به طور متوسط میزان برداشت کلزا از هر هکتار بین 1.5 تا 3 تن است. که میزان برداشت نهایی تحت تاثیر مواردی بسیار زیادی از جمله رعایت نکات و اصول علمی از زمان کاشت تا موقع برداشت می باشد.

زمان برداشت مناسب جهت دستیابی به عملکرد بیشتر اهمیت بسیاری دارد. برداشت زود هنگام می تواند کیفیت محصول را به علت بذرهای کوچک و نارس و درصد بالای سبزینه کم کند. در صورتی که برداشت دیر هنگام به علت ریزش غلافهای زودرس باعث نقصان عملکرد می شود.
محصول می تواند به صورت دستی، با کف برها و یا برداشت مستقیم دروشود.
مرحله مناسب برداشت دستی یا کف بر کردن با نمونه برداری از قسمت میانی شاخه اصلی و شاخه های اولیه تاُمین می شود و با شمارش بذرهای سیاه و سبز درصد بذرهای سیاه محاسبه می شود. وقتی 40 تا 50 % دانه ها به رنگ قهوه ای روشن تا سیاه متمایل می شوند محصول باید برداشت و برای خشک کردن به محل خرمنکوبی برده شود. جهت کاهش ریزش، درو باید اوایل صبح و یا عصر انجام شود. در برداشت مستقیم وجود 90-85 % بذور سیاه بهترین زمان برداشت می باشد. در برداشت مستیم کلزا تعیین زمان مناسب و تنظیم دقیق کمباین اثر فوق العاده هی در کاهش ریزش دانه دارد.

کنترل آفات، بیماری ها و علف های هرز

  • استفاده از بذور کلزای بوجاری شده عاری از علف هرز
  • استفاده از علف کش خاک مصرف ترفلان به میزان 5/2 لیتردر هکتار قبل ازکاشت کلزا
  • استفاده از بذور سالم و عاری از آفات انباری
  • ضدعفونی بذر کلزا با حشره کش های گائوچو (12-8 گرم به ازای هرکیلوگرم بذر) و یا کروزر (7سی سی به ازای هرکیلوگرم بذرکلزا) برای مبارزه با کک کلزا در ابتدای فصل زراعی
  • استفاده از بذور ضدعفونی شده با یکی از سموم قارچ کش رایج

تذکر: بذرهای ضد عفونی شده باکروزر حتما باید 24ساعت پس از ضدعفونی کاشته شود.

روغن کلزا

روغن کلزا به علت اینکه دارای اسیدهای چرب اشباع نشده و فاقد کلسترول است از کیفیت تغذیه‌ای بالایی برخوردار می‌باشد. بین ارقام روغن کلزا و در شرایط مختلف تنوع زیادی در ترکیب اسیدهای چرب آن مشاهده می‌شود. برخی از انواع کلزا که در گروه کانولا قرار دارند دارای کمتر از ۳۰ میکرومول گلوکوزینولات در هر گرم کنجاله بوده و روغن دانه آنها دارای مقدار زیادی اسیدهای چرب غیر اشباع و حدود ۲ درصد یا کمتر اسید اروسیک می‌باشند و روغن آنها به صورت خوراکی مصرف می‌شود.

ضرورت و اهمیت توسعه کشت دانه­ های روغنی

  • وابستگی شدید کشور به واردات دانه ­های روغنی، کنجاله و روغن که بیش از 90 درصد است.
  • سالانه قریب 4 میلیارد دلار ارز برای واردات دانه­ های روغنی، روغن و کنجاله از کشور خارج مي شود.
  • لزوم ارتقای کیفیت روغن نباتی موجب افزایش ضریب سلامتی، طول عمر مردم وکاهش هزینه­ های درمان مي­ شود.
  • ایجاد پایداری در عملکرد و تولید غلات بویژه گندم با توسعه کشت دانه­ های روغنی در برنامه تناوب زراعی کشور.
  • ضرورت افزایش ضریب خود اتکائی و امنیت غذائی کشور.
  • پایداری در تولید کنجاله مورد نیاز صنعت دام و طیور.
  • تامین دانه روغنی مورد نیاز صنایع روغن کشی که ظرفیت 5 میلیون تن مي­باشد.

سیاست­ های حمایتی طرح تولید دانه­ های روغنی

  1. خرید تضمینی دانه­ های روغنی و پرداخت به­ موقع بهای محصول (قیمت تضمینی بیش از 2 برابر گندم).
  2. پرداخت یارانه بذر.
  3. تأمین و تدارک و ارسال بموقع بذور مورد نیاز استان ها ( ارقام مختلف خارجی و داخلی به میزان تدارک شده در کشور).
  4. تداوم تأمین کارنده ­های جدید کلزا و سمپاش پشت تراکتوری و هد کمباین برداشت کلزا، سویا، آفتابگردان با 40 درصد بخشودگی بهای ادوات.
  5. تداوم برنامه انتقال دانش فنی تولید کلزای زمستانه و بهاره و معرفی ارقام جدید با خصوصیات کمی و کیفی مطلوبتر با همکاری شرکت ­های داخلی و خارجی.
  6. اجرای پایلوت ­های آموزشی ترویجی با بکارگیری کارشناسان و مشاورین با تجربه داخلی و خارجی.
  7. برگزاری دوره ­های آموزش تئوری و عملی همچنین اعزام مدیران، محققین، کارشناسان و مروجین برای بازدیدهای فنی و آموزشی داخلی و خارجی.
  8. همکاری با موسسات تحقیقاتی داخلی و خارجی و سرمایه گذاری لازم برای معرفی ارقام جدید.
  9. تامین اعتبارات لازم جهت خدمات پشتیبانی طرح، بویژه تامین خودرو اجاره ­ای به میزان کافی در استانها.
  10. تامین تسهیلات بانکی کاشت و داشت و برداشت کلزا هر هکتار 30 میلیون ریال.

خلاصه طرح کاشت کلزا

حداقل سرمایه گذاری برای شروع کار 10 میلیون تومان

طرح توجیهی کاشت کلزا به ظرفيت 600 تن در سال

سرمايه گذاری کل: 1میلیارد و 500 هزار تومان
ميزان زمين طرح: 100 متر مربع
اشتغالزایی: 8 نفر
دوره بازدهی: 6 ماه

امتیاز شما به این مطلب
[votes: 0 Rating: 0]
ما را در تلگرام دنبال کنید ما را در اینستاگرام دنبال کنید
برچسب ها
نمایش بیشتر

تبلیغات

تبلیغات 1

دستگاه جوجه کشی حرفه ای

دستگاه جوجه کشی حرفه ای Easy Bator 6 نمونه متفاوت در صنعتی جوجه کشی کشور ، مناسب برای جوجه کشی از پرندگان زینتی و گران تخم.کیفیت جهانی با راندمان جوجه کشی عالی و قیمت مناسب عرضه در فروشگاه اینترنتی EIG-SHOP.

تبلیغات 2

دستگاه جوجه کشی خارجی

فروش ویژه دستگاه جوجه کشی خارجی ، ساخت کره جنوبی در مدل ها و ظرفیت های مختلف مناسب برای جوجه کشی از تمامی پرندگان و خزندگان تخم گذار اهلی و زینتی با راندمانی فوق العاده عرضه در فروشگاه اینترنتی EIG-SHOP.

پربازدیدترین مطالب این بخش

دیدگاه بگذارید

  اشتراک در  
اطلاع از
بستن
بستن