مقالات آموزشی

چک Cheque چیست؟ و انواع چک بانکی در ایران

آموزش آشنایی با انواع چک بانکی

چک بانکی به انگلیسی (Cheque) به عنوان مهمترین سند تجاری نقش مهمی در نظام اقتصادی هر کشور ایفا می کند. از قضا این سند تجاری پر استفاده در ایران هم مهمترین ابزار پرداخت محسوب می شود.

چک به عنوان یک لغت کلمه ای فارسی است. این کلمه به معنای نوشته ای است که با استفاده از آن پولی که در بانک دارید را برداشت یا به شخص دیگری حواله می کنید. چک در گذشته با نام های قباله، حجت، منشور عهدنامه و برات هم شناخته شده. این تصور وجود دارد که چک کلمه انگلیسی است.

مطابق ماده ۳۱۰ قانون تجارت:‌ چک‌بانکی نوشته‌ای است که به موجب آن صادرکننده وجوهی را که در نزد محال علیه دارد کلاً یا بعضاً مسترد یا به دیگری واگذار می‌کند.

چک Cheque

نقش چک‌بانکی در نظام اقتصادی ایران را می توان از میزان استفاده آن درک کرد. به طور سالانه حدود ۴۰ الی ۵۰ درصد پرداخت ها از طریق آن انجام می شود.

البته چک‌کاغذی به دلیل هزینه بالا و ریسک ذاتی که در خود دارد همواره یکی از گزینه هایی بوده که برای حذف آن و جایگزین کردن آن با راهکارهای جدید تلاش های بسیاری شده است. بسیاری از کشورها در سال های اخیر تلاش کرده اند تا حضور پررنگ چک های کاغذی در اقتصاد را کمتر کنند.

انواع:

چک‌بانکی یکی از مهمترین اسناد تجاری است. چک تنها با امضای دارنده چک معتبر است

عادی

یکی از مرسوم‌ ترین انواع چک بانکی است که صاحب چک، از حساب جاری خود، چکی را در وجه حامل یا شخص گیرنده صادر می‌کند. برای نقد کردن این چک باید به یکی از شعبه‌های بانکی که چک را صادر کرده است، مراجعه نمود.
برای نقد شدن این چک هیچ تضمینی وجود ندارد. اگر موجودی حساب صاحب چک کافی نباشد قادر به نقد کردن و گرفتن پول‌ تان نخواهید بود. در واقع تنها تضمین این نوع چک، اعتبار صادرکننده است.

تایید شده

در این نوع صاحب حساب جاری، چکی را در وجه حامل یا شخص گیرنده صادر می‌کند و بانک پرداخت وجه را تایید می‌نماید. چک تأیید شده تضمین بیشتری در اختیار دارنده آن قرار می‌دهد. زیرا بانک تأیید می‌کند که صادرکننده آن به میزان مندرج در چک، وجه نقد در حساب خود دارد. بانک پس از تایید مطلب مذکور، وجه را در حساب صادرکننده مسدود می‌کند و سپس آن را فقط به آورنده چکِ تایید شده می‌پردازد.

تضمین شده

چک تضمین‌شده یا چک تضمینی رمزدار چکی‌ ست که توسط بانک و به درخواست مشتری صادر و پرداخت وجه آن توسط بانک تضمین می‌شود. برای صدور چک تضمینی نیاز به داشتن دسته چک نیست بلکه هر فردی می‌تواند با مراجعه به بانکی که در آن حساب دارد درخواست صدور چک تضمین شده کند.
این نوع چک در حقیقت یک چک بانکی‌ست، نه چکی که بانک آن را تضمین می‌کند. در واقع این چک‌ قابل‌وصول و قابل‌اطمینان است زیرا در زمان صدور چک تضمینی، مبلغ آن از حساب صادرکننده کسر می‌گردد. این چک را می‌توان با مراجعه به شعب بانک صادرکننده وصول کرد. همچنین این امکان وجود دارد که چک تضمین شده را در سایر بانک‌ها نقد کنید با این تفاوت که واریز آن به حساب شما حدود 1 روز کاری زمان خواهد برد.
لازم به ذکر است که چک‌های تضمین‌شده قابل‌ مسدود شدن و توقیف‌کردن نیستند و ورشکستگی و فوت کسی که چک را صادر کرده‌ است، تأثیری در وصول آن ندارد.

مسافرتی

چک مسافرتی توسط بانک صادر و وجه آن در هر یک از شعب آن بانک یا توسط نمایندگان و کارگزاران آن پرداخت می‌شود. چک مسافرتی در واقع نوعی چک بانکی‌ست، با این ویژگی که وجه آن را همه شعب بانک صادرکننده می‌پردازند. همین امر سبب می‌شود افراد به‌جای حمل پول از چک مسافرتی استفاده کنند. به‌علاوه این چک‌ها قابل‌اطمینان نیز هستند.

بین بانکی (چک رمزدار)

چک بین بانکی چکی است که طبق درخواست مشتری توسط بانک به عهده یکی از سایر بانک ها با استفاده از رمز صادر می شود. وجه چک های بین بانکی نقداً قابل پرداخت نبوده و بایستی به حساب متقاضی در بانک منظور گردد.
چک‌بانکی عهده سایر بانک ها در صورتی توسط بانک صادر می گردد که ذینفع در بانک پرداخت کننده وجه دارای شماره حساب باشد. چک مزبور در وجه بانک مورد نظر و جهت واریز به حساب درخواست شده توسط متقاضی صادر می گردد.

سفید امضا

چکی است که توسط صادرکننده امضا شده است اما نام دارنده ، تاریخ چک و سایر موارد در آن قید نشده است.

مدت دار

چک‌مدت دار یا وعده دار چکی است که امروز برای مدتی بعد صادر شود و تاریخ صدور و سررسید آن متفاوت باشد . مثلا تاریخ صدور چک 12 / 10 / 96 باشد اما تاریخ سر رسید چک 01/02/ 97 باشد

ارکان اصلی چک

برای صادر کردن هر ورق چک باید سه رکن وجود داشته باشند.

صادر کننده:

صادر کننده در واقع صاحب حساب است و ورق چک را تکمیل و امضا می کند.

دارنده:

کسی که چک برای او صادر شده است ، چک می تواند در وجه شخص معین صادر شود. همچنین کسی که چک با پشت نویسی یا وراثت ، به او منتقل شده است هم دارنده چک محسوب می شود.

طبق قانون تنها دارنده چک می تواند اقدام به شکایت کیفری از چک برگشتی کند . طبق قانون صدور چک ( که قانون ناظر بر شکایت کیفری از چک است ) دارنده کسی است که اولین بار چک را به بانک ارائه کرده است و برای برگشت زدن چک گواهی عدم پرداخت را دریافت کرده است . بنابراین دقت کنید که اگر کسی که چک به نام او صادر شده ، دیگری را به نمایندگی از خود برای برگشت زدن چک به بانک می فرستد ، باید در پشت برگه چک بنویسد که این فرد نماینده در برگشت زدن چک از جانب اوست .

در ادامه باید گفت صدور چک در وجه حامل ممنوع شده است و وجه تنها به کسی که چک به نام او صادر یا پشت نویسی شده پرداخت می شود.

مُحال علیه:

در اسناد تجاری ، مُحل به معنای پول است . چک بی محل یعنی چکی که پول در حساب آن وجود ندارد . محال علیه به معنی محلی است که محل یا پول در آنجا وجود دارد و نگهداری می شود . محال علیه در چک صرفا بانک است . در سند تجاری چک ، صادر کننده چک به محال علیه دستور می دهد تا وجه مندرج در چک را به دارنده آن بپردازد.

مجازات و قوانین صدور چک بلامحل

طبق ماده ۷ قانون صدور چک‌بانکی، صدور چک با مجازات همراه است و مجازات آن شامل موارد زیر است:

مبلغ کمتر از ۱۰ میلیون ریال: تا ۶ ماه حبس
مبلغ از ۱۰ میلیون ریال تا ۵۰ میلیون ریال: ۶ ماه تا ۱ سال حبس
مبلغ بیشتر از ۵۰ میلیون ریال: ۱ تا ۲ سال حبس و ۲ سال ممنوعیت از داشتن دسته چک
در صورتیکه چک های بلامحل در تعداد باشد براساس مجموع مبالغ چک های برگشتی محکومیت صورت می گیرد.

تبصره: این مجازات شامل مواردی است که ثابت شود چک‌های بلامحل بابت معاملات نامشروع و یا بهره و ربوبی صادر شده نمی‌شود. در غیر این صورت بر میزان مجازات افزوده خواهد شد.

مواردی که باعث می شوند چک‌بانکی نقد نشود

لازم به ذکر است که این موارد تنها نشانه ها هستند و دقیق و کامل نیستند و بر همه اشخاص و افراد نیز دلالت ندارند؛ اما می‌توان گفت در صورت برخورد با این نشانه‌ها، ممکن است چک نقد نشود، بنابراین باید با احتیاط بیشتری چک را دریافت کرد.

  • که تاریخ آن در روز پنج شنبه یا روز قبل از تعطیلات قرار گرفته باشد.
  • که در آن تاریخ، مبلغ یا امضای صادرکننده مخدوش باشد.
  • که صادر کننده بصورت آماده از کشو میز یا از گاوصندوق خود خارج می‌کند و به شما تحویل می‌دهد نیز باید با دقت بیشتری بررسی شود. بهتر است صادر کننده چک را پیش روی شما تنظیم و امضاء کند.
  • که طرف مقابل شما بعنوان چک همسر خود، تحویل شما می‌دهد.
  • که مبلغ آن در بخش حروف و عدد با هم مغایرت داشته باشد.
  • که نقد شدن آن از سوی صادر کننده مشروط شده باشد.
  • شرکت‌ها و سازمان‌ها و موسسات که با یک امضاء به شما تحویل می‌شود.
  • شرکت‌ها و سازمان‌ها و موسسات که بدون مهر آن شرکت یا سازمان یا موسسه به شما تحویل می‌شود.
  • اشخاصی که از بانک‌های فاقد نظام اعتبار سنجی و پایش اعتبار مشتری دسته چک می‌گیرند. (شناختن این بانک‌ها کار پیچیده‌ای نیست. بانکی که با دریافت کمترین اطلاعات و مدارک و در سریع‌ترین زمان به شما دسته چک می‌دهد به اشخاصی که قرار نیست چک‌هایشان نقد شود نیز دسته چک اعطاء می‌کند، از این رو اعتبار آن مشخص نیست و جای شبهه دارد)
  • اشخاصی که آگهی و اعلامیه حراج بر درب مغازه و محل کسب خود زده‌اند.
  • شرکت‌ها و موسسات و سازمان‌هایی که در حال اخراج کارمند و تعدیل نیرو هستند.
  • اشخاصی که دارای پرونده‌های کلان و مشهور در مراجع قضایی هستند.
  • اشخاصی که می‌دانید بیکار هستند و احتمال می‌دهید درآمد مطمئنی ندارند.
  • اشخاصی که می‌دانید به نظام بانکی بدهی سنگین یا بدهی معوقه دارند.
  • اشخاصی که می‌دانید ممنوع الخروج هستند.
  • کسبه‌ای که فاقد پروانه کسب از اتحادیه صنفی مربوطه هستند.
  • که برای تضمین معامله یا ضمانت افراد صادر می‌شود.
0 0 رای
به این مقاله امتیاز دهید



سلب مسئولیت مانیتورینگ بیگ والت
بیگ والت یک سیستم مانیتورینگ است نه معرفی سایت های معتبر پس این سایت هیچگونه ارتباطی با پروژه های معرفی شده در سایت ندارد. سرمایه گذاری در پروژه های آنلاین همانند پروژه های فیزیکی دارای ریسک بوده و تصمیم به سرمایه گذاری و هر گونه سود و زیان به عهده‌ی شخص شماست. چنانچه به هر دلیل فکر می‌کنید نمی‌توانید در این تجارت موفق باشید از هر گونه سرمایه گذاری در پروژه‌ها جداً بپرهیزید. همه بنرها و پیوندها در اینجا فقط تبلیغات هستند. ما هیچ تبلیغی را تأیید یا تضمین نمی کنیم.
[بیشتر...]

مشترک شدن
اطلاع از
guest
0 پرسش و پاسخ کاربران
Inline Feedbacks
مشاهده همه نظرات
دکمه بازگشت به بالا
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x