کاشت و پرورش گیاه استویا (شیرین‌برگ)

استویا به عنوان یک شیرین کننده بسته‌بندی و مصرف می‌شود.

شیرین‌برگ یا گیاه استویا (نام علمی: Stevia rebaudiana) گیاهی از تیره کاسنیان با نهایت ارتفاع یک متر، و حداکثر عمر پنج سال با برگ‌های شیرین که بومی آمریکای جنوبی بوده تاب سرما ندارد. گیاه شیرین‌برگ شیرین کننده است و جایگزین بسیاری خوبی برای شکر محسوب می‌شود چرا که کالری ای به غذا اضافه نمی‌کند. این گیاه به طور معمول برای بهتر کردن طعم دارو، نوشابه و چای استفاده می‌شود.

گیاه شیرین‌برگ بومی نواحی شمالی آمریکای جنوبی است و به طور وحشی در سرزمین‌های بلند مناطق مرزی بین برزیل و پاراگوئه می‌روید و در آن مناطق به گیاه «برگ عسلی» (honey leaf) معروف است. به دلیل خاصیت شیرین کنندگی و درمانی برگ شیرین‌برگ، این گیاه به شدت از نظر اقتصادی و علمی مورد توجه قرار دارد.

تاریخچه پرورش گیاه استویا

ژاپن اولین کشور آسیایی بود که در سال ۱۹۷۰ از استویوزاید به عنوان شیرین کننده در صنایع غذایی و دارویی استفاده کرد. پس از آن کشت استویا در چین، مالزی، سنگاپور، کره جنوبی، تایوان و تایلند گسترش یافت. این گیاه در آمریکا، کانادا و اروپا نیز رشد می‌کند.

چرا استویا؟

شیرینی قند حاصل از این گیاه ۲۵۰ تا ۳۰۰ برابر دیگر گیاهان قندآور چون نیشکر و چغندر قند و میزان قند موجود در آن ۱۵۰ برابر آنهاست. در اصفهان به روش کشت بافت تکثیر شده و به سرعت وارد صنعت گزسازی گردیده است. این قند جایگزین مناسبی برای شیرین کننده‌های مصنوعی چون آسپارتام، سدیم ساخارین و سیکلامات بوده چون قابلیت جذب کمتری دارد به کاهش قند خون و فشار خون یاری رساند.

پاراگوئه، برزیل، چین، تایوان، کره جنوبی و مالزی از مهمترین کشورهای تولیدکننده استویا هستند. عصاره‌استویا در صنایع شیرینی‌سازی، پزشکی و دیگرصنایع خوراکی کاربرد دارد.

فواید کلی استویا

  • مفید برای بیماران دیابتی (به عنوان جایگزین شکر، کاهش دهنده قند خون و افزایش حساسیت به انسولین)
  • کاهش دهنده خطر بروز آلزایمر
  • کاهش دهنده کلسترول خون
  • تنظیم کننده سطح فشار خون
  • ضد تصلب شرایین
  • کاهش ریسک ابتلا به سرطان

محیط کشت و پرورش استویا

استویا مناسب مناطق جنوبی ایران یا کشت گلخانه‌ای است.

در همه مناطق ايران شامل استان تهران، استانهاي مركزي، استان خراسان و بخصوص مناطق گرم و مرطوب جنوب كه اب و هواي مساعدی دارند. مثال استان خوزستان و بندر عباس به شرط آبياري اين گياه شرايط مناسبي براي كشت را دارا است. در ساير مناطق مركزي و شرقي نيز به شرط حفظ فاكتور رطوبت و آب رساني مورد نياز گياه استويا به راحتي قابل كشت و پرورش است.

گياه استويا در نور و گرما رشد ميكند و به سرما زياد حساس است و رشد آن تا يک متر نيز ميرسد. محيط طبيعي رشد اين گياه آب فراوان را تحمل نمي كند و از بين ميرود بنابراين خاک اين گياه بايد همواره مرطوب باشد ولي در محيط گرم و آفتاب گير رشد نمايد. اين گياه را ميتوان در باغچه، آپارتمان، بالكن، باغ و مزارع كشت نمود.

چگونگی آماده کردن و کاشت بذر استویا

1 – بذر گیاه استویا را شش هفته قبل از آخرین سرما در خانه بکارید یا در صورتی که منطقه شما سرد نیست می‌توانید در هر زمان بذر را بکارید.
2 – برای هر بذر استویا یک گلدان 8 سانتی متری تهیه کنید و آن را با یک خاک شل پر کنید، می‌توانید گلدان را با قسمت های مساوی پیت ماس و پرلیت پر کنید و آن ها را با هم مخلوط نمایید. گلدان باید دارای سوراخ زهکشی باشد. قبل از کاشت بذر، خاک را مرطوب کنید و اجازه دهید آب اضافی از گلدان خارج شود.
3 – بذر گیاه استویا را در سطح خاک قرار داده و آن را روی خاک کمی فشار دهید به صورتی که به خاک بچسبد، سپس لایه بسیار نازکی پرلیت روی بذر بریزید به گونه ای که در اثر جریان هوا جای بذر عوض نشود ولی باز هم در معرض نور قرار داشته باشد. بعد از کاشت با استفاده از آبپاش سطح خاک را مرطوب نمایید.
4 – گلدان را در یک پنجره جنوبی قرار دهید و دما را بین 20 تا 21 درجه سانتی گراد تنظیم کنید. گلدان را با یک پلاستیک روشن و تمیز بپوشانید تا رطوبت خاک حفظ شود.
5 – برای اطمینان دو بار در روز خاک را مرطوب کنید و هرگز اجازه ندهید خاک خشک شود. به اندازه ای آب اضافه کنید که یک سانتی متر از قسمت بالایی خاک مرطوب شود و از خیس کردن خاک اجتناب نمایید. از آبپاش برای آب دادن استفاده نمایید تا جای بذر در خاک تغییر نکند.

6 – جوانه زنی بذر استویا معمولا 10 تا 15 روز بعد از کاشت می‌باشد. قبل از کاشت نهال ها در زمین 2 ماه صبر کنید و آن ها را بعد از این که خطر سرما به طور کامل رفع شد در زمین بکارید. در مناطق گرم که زمستان های سردی ندارند می‌توان نهال ها را در اواخر پاییز در زمین کاشت.
7 – یک مکان آفتابی یا دارای سایه جزیی را برای کاشت نهال استویا انتخاب کنید. یک خاک دارای زهکشی خوب و غنی از مواد ارگانیک برای کاشت گیاه استویا فراهم نمایید. ( خاک کم شور، بهترین خاک برای کشت استویاست.) فاصله بین نهال های استویا را 30 تا 60 سانتی متر در نظر بگیرید.

مراقبت از گیاه استویا

گیاه استویا بهترین رشد را در خاک های غنی و لومی دارند، این خاک معمولا در اکثر باغ ها موجود است. در خاک های شنی می‌توان کمپوست اضافه نمود تا مواد مغذی بیشتری به خاک برسد.
گیاه باید از سرما و رطوبت بیش از حد محافظت شود. ریشه گیاه استویا در مکان های خیلی مرطوب دچار مشکل می‌شود. بنابراین مواظب باشید خاک خیس نشود و گیاه را در مکانی بکارید که خاک زهکشی خوبی داشته باشد و آب در آنجا ایستاده نشود.
خاک را به خصوص در طول ماه های گرم تابستان مرطوب نگه دارید. اضافه کردن یک لایه کمپوست یا مالچ در اطراف گیاه کمک می‌کند تا رطوبت خاک حفظ شود.
گیاه استویا پاسخ خوبی در برابر کودهای با نیتروژن کم دارد. کودهای ارگانیک برای این گیاه مناسب هستند زیرا به آرامی نیتروژن را در خاک آزاد می‌کنند.

شرایط برداشت گیاه استویا

1-برای هر 3 هکتار 3نفر کارگر جهت آبیاری، برداشت محصول، خشک کردن و کیسه گرفتن محصول نیاز می باشد.
2-محصول بعد برداشت در (محلی که آفتاب به آن نرسد) باید خشک شود.
4-گیاه در برداشت اول به فاصله 5 تا 7 سانتی از سطح زمین با قیچی باغبانی برش داده شود.
5-گیاه با سرشاخ ها و برگ خشک شود، برگ ها بعد از خشک شدن جدا شود.
5-در زمستان برای جلوگیری از سرما گیاه کف بر شود.

ماه های شهريور و مهر زمان برداشتن محصول يعنی برگهای شيرين گياه استويا است.

توجیه اقتصادی کاشت گیاه استویا

در سال اول از هر هکتار 1 تا 2 تن برداشت و از سال دوم 3 تن در هر هکتار.
قیمت هر کیلو برگ خشک استویا 15 هزار تا 35 هزار تومان می باشد.
یکبار کشت برابر است با پنج سال برداشت.
در زمستان به دلیل کمیاب بودن هر کیلو تا 50 هزار تومان نوسان قیمت دارد.
هر سال سه بار گیاه برداشت می شود (از سال دوم)
در سال اول از گیاه استویا 2 بار برداشت می شود.
این گیاه 5 ساله می باشد.
در هر هكتار معادل 1000 كيلو گرم گياه استويا قابل برداشت است كه معدل 60 كيلو گرم پودر شيرين استويا بدست ميايد.
قیمت هرکیلو برگ خشک استویا در بدترین حالت 15000تا 20000هزار تومان می باشد که در سال اول هر هکتار 40000000 و در سال دوم 60000000میلیون برداشت خواهید کرد.

  • 0/5
  • 0 ratings
0 ratingsX
Very bad!BadHmmmOkeGood!
0%0%0%0%0%
برچسب ها

مطالب مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Close